TÓM TẮT
Thuật ngữ: Hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng (còn gọi là hoang tưởng ký sinh) là một rối loạn hiếm gặp, đặc trưng bởi niềm tin sai lạc, cố định rằng cơ thể nhiễm ký sinh trùng hoặc các sinh vật sống khác. Được phân loại là một rối loạn hoang tưởng thể somatic, hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng là một trong số các rối loạn được mô tả là loạn thần nghi bệnh đơn triệu chứng. Thuật ngữ này được dùng để mô tả những bệnh nhân có hoang tưởng về việc nhiễm ký sinh trùng, côn trùng hoặc các vật thể không sống. (Xem thêm ‘Thuật ngữ’ ở dưới.)
Hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng: Có hai thể hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng đã được mô tả:
- Hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng nguyên phát: Đây là một rối loạn tâm thần với biểu hiện duy nhất là hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng. Đây là chẩn đoán loại trừ sau khi đã loại bỏ nhiễm ký sinh trùng thực sự cũng như các bệnh lý nội khoa và tâm thần khác. (Xem thêm ‘Hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng nguyên phát’ ở dưới.)
- Hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng thứ phát: Đây là một triệu chứng hơn là một rối loạn độc lập. Hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng xuất hiện thứ phát sau một rối loạn tâm thần khác, bao gồm rối loạn sử dụng chất, hoặc do một bệnh lý nội khoa. (Xem thêm ‘Hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng thứ phát’ ở dưới.)
Đánh giá: Chúng tôi khai thác bệnh sử chi tiết, bao gồm các yếu tố nguy cơ sức khỏe, rà soát các hệ cơ quan, và việc sử dụng thuốc kê đơn hoặc chất gây nghiện. Những thông tin này có thể cung cấp manh mối về một bệnh lý nội khoa hoặc tâm thần tiềm ẩn. Khám thực thể thường không ghi nhận bất thường, ngoại trừ các vết loét, vết trợt da và sẹo do bệnh nhân cố gắng loại bỏ sinh vật bằng móng tay, dao, kim ghim hoặc các vật dụng khác. (Xem thêm ‘Đánh giá’ ở dưới.)
Chẩn đoán phân biệt: Chẩn đoán phân biệt của hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng nguyên phát (rối loạn hoang tưởng thể somatic) bao gồm nhiễm ký sinh trùng thực sự, rối loạn triệu chứng cơ thể, và biểu hiện của các rối loạn tâm thần khác hoặc các tình trạng nội khoa tổng quát (tức là hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng thứ phát). (Xem thêm ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)
Rối loạn triệu chứng cơ thể: Rối loạn triệu chứng cơ thể (trước đây gọi là chứng nghi bệnh) mô tả các suy nghĩ, cảm xúc hoặc hành vi quá mức liên quan đến các triệu chứng cơ thể hoặc các lo ngại về sức khỏe khác. Bệnh nhân thường có mức độ sợ hãi hoặc lo âu cao về các triệu chứng và dành quá nhiều thời gian, năng lượng cho những lo lắng này. Trong rối loạn triệu chứng cơ thể, nỗi sợ không mang tính chất hoang tưởng (ví dụ: không cố định). (Xem thêm ‘Rối loạn triệu chứng cơ thể’ ở dưới.)
Tâm thần phân liệt: Bệnh nhân hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng nguyên phát có thể được phân biệt với bệnh nhân tâm thần phân liệt bằng sự vắng mặt của tư duy hoặc hành vi rời rạc. Ngoại trừ những suy giảm chức năng bắt nguồn từ hoang tưởng nhiễm ký sinh trùng, những bệnh nhân này nhìn chung có hành vi bình thường. (Xem thêm ‘Các rối loạn tâm thần’ ở dưới.)