Các nguyên nhân khác
Một số nguyên nhân ít gặp gây rậm lông bao gồm các rối loạn nội tiết (trong đó có hội chứng Cushing) và tác dụng của một số loại thuốc.
Rối loạn nội tiết
- Bệnh Cushing – Tình trạng cường hoạt động tuyến thượng thận do u tuyến hướng vỏ thượng thận (corticotroph adenoma) tiết quá mức ACTH, dẫn đến tăng tiết cortisol và các androgen thượng thận, thường gây rậm lông. Mặc dù đa số phụ nữ mắc bệnh Cushing có rậm lông, nhưng chỉ một tỷ lệ rất nhỏ phụ nữ rậm lông mắc bệnh Cushing. (Xem “Dịch tễ học và biểu hiện lâm sàng của hội chứng Cushing”, phần ‘Dấu hiệu tăng androgen thượng thận’.)
- Tăng prolactin máu, bệnh to đầu chi và suy giáp là những nguyên nhân gây rậm lông ít gặp. Bệnh nhân nữ thường biểu hiện các đặc điểm đặc trưng của những rối loạn này song song với tình trạng rậm lông.
- Các hội chứng kháng insulin nặng – Phụ nữ mắc các hội chứng kháng insulin nặng kèm tăng insulin máu rõ rệt thường có rậm lông. Tình trạng tăng insulin máu mức độ cao gây tăng androgen buồng trứng, có thể thông qua các thụ thể insulin và yếu tố tăng trưởng giống insulin-1 (IGF-1) tại tế bào vỏ (hình 3). Insulin cũng làm giảm nồng độ SHBG, từ đó làm tăng tỷ lệ testosterone tự do trong huyết thanh tại bất kỳ nồng độ testosterone toàn phần nào.
- Các hội chứng kháng insulin nặng bao gồm các khiếm khuyết di truyền ở thụ thể insulin, sản xuất kháng thể kháng thụ thể insulin, và một số hội chứng teo mỡ hoặc loạn dưỡng mỡ. (Xem “Kháng insulin: Định nghĩa và phổ lâm sàng”, phần ‘Tăng androgen và bất thường sinh sản’.)
Thuốc – Liệu pháp androgen (testosterone hoặc DHEA) có thể liên quan đến tình trạng rậm lông. Danazol, một loại thuốc trước đây thường dùng để điều trị lạc nội mạc tử cung, cũng gây rậm lông.
TÓM TẮT
- Rậm lông – Rậm lông được định nghĩa là sự phát triển quá mức của lông trưởng thành, ảnh hưởng đến khoảng 5% đến 10% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Đây có thể là dấu hiệu khởi đầu hoặc thậm chí là dấu hiệu duy nhất của một rối loạn androgen tiềm ẩn; các biểu hiện ngoài da khác có thể bao gồm mụn trứng cá và rụng tóc kiểu nam (rụng tóc androgen). (Xem “Rụng tóc kiểu nam (rụng tóc androgen ở nam giới): Xử trí”.)
- Chu kỳ phát triển của lông – Tùy thuộc vào vị trí trên cơ thể, sự điều hòa hormone đóng vai trò quan trọng trong chu kỳ phát triển của lông. Androgen làm tăng kích thước nang lông, tăng đường kính sợi lông và kéo dài thời gian lông trưởng thành trong pha tăng trưởng (anagen). (Xem ‘Chu kỳ phát triển của lông’ ở dưới.)
- Các yếu tố quyết định phân bố lông trên cơ thể – Chủng tộc và sắc tộc là những yếu tố quan trọng quyết định sự phân bố lông trên cơ thể phụ nữ. (Xem ‘Sắc tộc’ ở dưới.)
- Nguyên nhân
- Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) – Đây là nguyên nhân gây rậm lông phổ biến nhất. (Xem ‘Hội chứng buồng trứng đa nang’ ở dưới.)
- Rậm lông vô căn – Chẩn đoán rậm lông vô căn được đặt ra cho những phụ nữ rậm lông nhưng có nồng độ androgen huyết thanh bình thường, chu kỳ kinh nguyệt không rối loạn và không tìm thấy nguyên nhân gây bệnh. Tuy nhiên, nếu áp dụng tiêu chuẩn Rotterdam để chẩn đoán PCOS, nhiều phụ nữ rậm lông vô căn sẽ được coi là mắc PCOS thể nhẹ. (Xem ‘Rậm lông vô căn’ ở dưới.)
- Các nguyên nhân khác – Bao gồm tăng sản thượng thận bẩm sinh thể không điển hình (NCCAH) do thiếu hụt 21-hydroxylase, u bài tiết androgen ở buồng trứng và tuyến thượng thận, thuốc và các rối loạn hiếm gặp khác. (Xem ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)