Giang mai: Dịch tễ học, sinh lý bệnh và biểu hiện lâm sàng ở bệnh nhân không nhiễm HIV

TÓM TẮT

Vi sinh học – Bệnh giang mai do vi khuẩn Treponema pallidum gây ra. T. pallidum là một vi sinh vật mảnh, có hình xoắn ốc với các vòng xoắn chặt, thể hiện chuyển động xoay đặc trưng khi quan sát dưới hiển vi nền tối. (Xem thêm ‘Vi sinh học’ ở dưới.)

Dịch tễ học – Số ca mắc giang mai tại Hoa Kỳ đang có xu hướng gia tăng. Tỷ lệ mắc giang mai sơ cấp và thứ cấp tăng ở cả nam và nữ tại mọi khu vực trong nước. Giang mai cũng vẫn là một vấn đề sức khỏe quan trọng ở nhiều nơi khác trên thế giới. (Xem thêm ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

Đường lây truyền – Hầu hết các trường hợp nhiễm giang mai mới đều lây truyền qua đường tình dục thông qua tiếp xúc với các tổn thương giang mai ở niêm mạc và da, ngoại trừ các trường hợp lây truyền dọc (ví dụ: nhiễm trong tử cung hoặc trong quá trình sinh). Giang mai có khả năng lây truyền trong giai đoạn sơ cấp hoặc thứ cấp với hiệu suất ước tính khoảng 30%. Bệnh nhân giang mai tiềm ẩn giai đoạn sớm được coi là có khả năng lây nhiễm do các tổn thương vừa hoạt động gần đây nhưng đã biến mất hoặc bị bỏ sót trong lần thăm khám ban đầu. (Xem thêm ‘Đường lây truyền’ ở dưới.)

Sinh lý bệnh – T. pallidum xâm nhập vào các mô dưới da thông qua các vết trầy xước vi thể. Mặc dù thời gian phân chia ước tính chậm (khoảng 30 giờ), xoắn khuẩn này vẫn né tránh được các phản ứng miễn dịch ban đầu của vật chủ và tạo ra tổn thương loét khởi đầu (săng). Trong giai đoạn nhân lên tại chỗ ban đầu, một số vi khuẩn sẽ gây nhiễm trùng tại các hạch bạch huyết vùng dẫn lưu, sau đó lan tỏa ra toàn thân. (Xem thêm ‘Sinh lý bệnh’ ở dưới.)

Đặc điểm lâm sàng – Bệnh nhân giang mai có thể biểu hiện nhiều dấu hiệu và triệu chứng khác nhau tùy theo giai đoạn bệnh (sơ cấp, thứ cấp, tam cấp) (bảng 1). Các đặc điểm này bao gồm:

• Giang mai sơ cấp – Sau khi nhiễm T. pallidum, biểu hiện lâm sàng đầu tiên của giang mai sơ cấp là một vết săng không đau tại vị trí xâm nhập, thường tự lành trong vòng vài tuần ngay cả khi không điều trị (hình 3A-C). (Xem thêm ‘Giang mai sơ cấp (săng)’ ở dưới.)
• Giang mai thứ cấp – Vài tuần đến vài tháng sau đó, khoảng 25% những người nhiễm sơ cấp không được điều trị sẽ tiến triển thành giang mai thứ cấp, đặc trưng bởi các triệu chứng toàn thân bao gồm sốt, phát ban, đau đầu, mệt mỏi, chán ăn và sưng hạch lan tỏa (hình 7A-F). (Xem thêm ‘Giang mai thứ cấp’ ở dưới.)
• Giang mai muộn – Khi bệnh nhân không được điều trị trong các giai đoạn sớm, họ có nguy cơ gặp phải các biến chứng nghiêm trọng ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương (CNS), hệ tim mạch, hoặc da và xương (hình 14A-B). (Xem thêm ‘Giang mai muộn’ ở dưới.)
• Giang mai thần kinh – Giang mai thần kinh có thể xảy ra tại bất kỳ thời điểm nào sau khi nhiễm bệnh. Nội dung chi tiết về giang mai thần kinh được trình bày trong một bài tổng quan riêng biệt. (Xem “Giang mai thần kinh”.)
• Giang mai tiềm ẩn – Giang mai tiềm ẩn là giai đoạn bệnh nhân nhiễm T. pallidum (được xác nhận bằng xét nghiệm huyết thanh học) nhưng không có triệu chứng. Giang mai tiềm ẩn thường được chia thành giai đoạn sớm (nếu nhiễm trùng ban đầu xảy ra trong vòng 12 tháng trước đó) và giai đoạn muộn (nếu nhiễm trùng ban đầu xảy ra >12 tháng trước). Nếu không biết thời điểm nhiễm, bệnh nhân được giả định là giang mai tiềm ẩn giai đoạn muộn. (Xem thêm ‘Các giai đoạn của bệnh’ và ‘Giang mai tiềm ẩn (không triệu chứng)’ ở dưới.)

LỜI CẢM ƠN – Ban biên tập xin cảm ơn bác sĩ P Frederick Sparling, người đã đóng góp cho phiên bản trước của bài tổng quan này.