Đánh giá vết cắn của ve đối với khả năng mắc bệnh Lyme

TÓM TẮT

Véc-tơ truyền bệnh – Hầu hết các trường hợp nhiễm các loài Borrelia, bao gồm cả bệnh Lyme, lây truyền sang người thông qua vết cắn của ve Ixodes ở giai đoạn nymph (hình 1 và hình 2). Ở giai đoạn nymph, ve Ixodes có kích thước rất nhỏ (xấp xỉ hạt thuốc phiện) trước khi hút máu. (Xem phần ‘Giới thiệu’ và ‘Kích thước và hình thái của ve’ ở dưới.)

Quá trình truyền bệnh từ ve sang người – Borrelia burgdorferi hiếm khi lây truyền trong vòng 48 đến 72 giờ đầu sau khi ve bám vào da. Nguy cơ truyền bệnh tăng lên khi ve đã hút no máu. (Xem phần ‘Sự bám dính của ve’ ở dưới.)

Loại bỏ ve – Trong hầu hết các trường hợp, cách tốt nhất để loại bỏ ve là sử dụng nhíp hoặc ngón tay (có bảo hộ), kéo thẳng lên trên với một lực đều. (Xem phần ‘Kỹ thuật loại bỏ ve’ ở dưới.)

Dự phòng kháng sinh sau vết cắn của ve – Chúng tôi khuyến cáo sử dụng dự phòng kháng sinh với một liều duy nhất doxycycline cho người trưởng thành không mang thai (Khuyến cáo 2B) và trẻ em (Khuyến cáo 2C) khi đáp ứng tất cả các tiêu chuẩn sau đây sau khi bị ve cắn để giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh Lyme (xem phần ‘Tiếp cận dự phòng’ ở dưới):

• Ve bám được xác định là ve Ixodes scapularis (ve hươu) ở giai đoạn trưởng thành hoặc nymph
• Ước tính ve đã bám ≥ 36 giờ (dựa trên mức độ no máu hoặc thời gian tiếp xúc)
• Có thể bắt đầu dự phòng trong vòng 72 giờ sau khi loại bỏ ve
• Vết cắn xảy ra tại vùng có tỷ lệ lưu hành bệnh cao
• Không có chống chỉ định với doxycycline

Đối với những bệnh nhân đáp ứng tất cả các tiêu chuẩn trên, liều dự phòng doxycycline là 200 mg cho người lớn và 4,4 mg/kg (tối đa 200 mg) cho trẻ em, dùng một liều duy nhất. Việc sử dụng dự phòng ở trẻ em chủ yếu dựa trên kinh nghiệm điều trị ở người lớn. Đối với những bệnh nhân không thể dùng doxycycline, chúng tôi không chỉ định kháng sinh thay thế.

Dự phòng trong thời kỳ mang thai – Một liều duy nhất doxycycline rất ít khả năng gây hại cho thai nhi hoặc người mẹ, và không có lý do gì để cho rằng hiệu quả dự phòng của doxycycline sẽ giảm đi trong thời kỳ mang thai. (Xem phần ‘Tiếp cận dự phòng’ ở dưới.)

Bệnh nhân không điều trị dự phòng – Với những bệnh nhân không đáp ứng các tiêu chuẩn dự phòng, chúng tôi theo dõi và chỉ điều trị khi xuất hiện các dấu hiệu hoặc triệu chứng của bệnh Lyme (ví dụ: hồng ban di chuyển – erythema migrans). Cách tiếp cận này cũng được áp dụng cho những bệnh nhân không thể hoặc không muốn sử dụng doxycycline dự phòng.

Giá trị của xét nghiệm huyết thanh học – Xét nghiệm huyết thanh học tại thời điểm ve cắn không có giá trị trong việc phát hiện nhiễm Lyme mới. Ngoài ra, đối với những bệnh nhân không có triệu chứng, chúng tôi thường không thực hiện xét nghiệm theo dõi định kỳ sau 4 đến 6 tuần kể từ khi bị cắn, vì sẽ phải xét nghiệm rất nhiều bệnh nhân mới tìm thấy một trường hợp chuyển huyết thanh nhưng không có triệu chứng, trong khi lợi ích của liệu pháp kháng sinh cho những bệnh nhân này vẫn chưa rõ ràng. (Xem phần ‘Xét nghiệm huyết thanh học’ ở dưới.)