Đánh giá lâm sàng và theo dõi hỗ trợ dinh dưỡng ở bệnh nhân phẫu thuật người lớn

TÓM TẮT

Đánh giá dinh dưỡng ban đầu – Hỗ trợ dinh dưỡng là một trong những trụ cột quan trọng nhất trong quản lý bệnh nhân ngoại khoa. Khi đánh giá bệnh nhân trước phẫu thuật hoặc can thiệp, cần xác định tình trạng dinh dưỡng thông qua khai thác tiền sử, thăm khám lâm sàng và sử dụng các công cụ sàng lọc, đánh giá nguy cơ dinh dưỡng. Việc sử dụng hợp lý các xét nghiệm cận lâm sàng nhằm đánh giá tình trạng protein có giá trị trong tiên lượng nhưng không phản ánh chính xác mức độ hấp thụ protein. Sự sụt giảm nồng độ các dấu ấn protein trong huyết thanh có liên quan đến các kết cục bất lợi, tuy nhiên, việc cải thiện các chỉ số này thông qua bổ sung dinh dưỡng không cho thấy mối liên hệ đáng tin cậy với lợi ích lâm sàng. (Xem thêm ‘Đánh giá ban đầu tình trạng dinh dưỡng’ ở dưới.)

Các nhóm đối tượng đặc thù – Cần lưu ý các đặc điểm riêng biệt khi đánh giá dinh dưỡng ban đầu ở những nhóm đối tượng đặc thù như bệnh nhân bỏng, chấn thương/hồi sức tích cực, ung thư và béo phì. (Xem thêm ‘Các nhóm đối tượng đặc thù’ ở dưới.)

Theo dõi hỗ trợ dinh dưỡng – Hiệu quả của quá trình hỗ trợ dinh dưỡng đang triển khai trên bệnh nhân ngoại khoa được đánh giá tốt nhất thông qua diễn tiến lâm sàng và tình trạng lành vết thương. Khi kết hợp với đánh giá lâm sàng hàng ngày, việc theo dõi xu hướng thay đổi tổng trọng lượng cơ thể, đo tiêu hao năng lượng gián tiếp và kết quả xét nghiệm sẽ giúp đánh giá chính xác hơn mức độ đáp ứng của hỗ trợ dinh dưỡng. Các giá trị đo đơn lẻ hoặc ngẫu nhiên không có giá trị lâm sàng. (Xem thêm ‘Theo dõi hỗ trợ dinh dưỡng’ ở dưới.)

Xu hướng thay đổi tổng trọng lượng cơ thể (TBW) trong dài hạn là chỉ số hữu ích để đánh giá tình trạng dinh dưỡng khi bệnh nhân bước vào giai đoạn phục hồi sau phẫu thuật. (Xem thêm ‘Tổng trọng lượng cơ thể’ ở dưới.)

Duy trì khối cơ (lean body mass – LBM) là một trong những nguyên tắc cốt lõi của hỗ trợ dinh dưỡng, tuy nhiên hiện chưa có phương pháp nào được chứng minh là đánh giá chính xác LBM. (Xem thêm ‘Khối cơ’ ở dưới.)

Việc điều chỉnh hỗ trợ dinh dưỡng không nên thực hiện quá hai lần mỗi tuần, dựa trên xu hướng của đo tiêu hao năng lượng gián tiếp, nitơ urê trong nước tiểu và các biểu hiện lâm sàng. (Xem thêm ‘Đo tiêu hao năng lượng gián tiếp’ và ‘Cân bằng nitơ’ ở dưới.)

Các xét nghiệm cận lâm sàng thường khó diễn giải chính xác ở bệnh nhân ngoại khoa. Nếu sử dụng xét nghiệm để đánh giá tình trạng dinh dưỡng, cần kết hợp chặt chẽ với đánh giá tổng thể diễn tiến lâm sàng và tốc độ lành vết thương. (Xem thêm ‘Xét nghiệm cận lâm sàng’ ở dưới.)