TÓM TẮT
Các phân thể và đặc điểm lâm sàng – Rối loạn triệu chứng thần kinh chức năng (rối loạn chuyển di) có thể biểu hiện bằng nhiều triệu chứng khác nhau, bao gồm:
- Cơn co giật không do động kinh
- Yếu và liệt
- Rối loạn vận động
- Rối loạn ngôn ngữ
- Cảm giác nghẹn họng (triệu chứng nuốt)
- Triệu chứng cảm giác
- Triệu chứng thị giác
- Triệu chứng nhận thức
(Xem thêm ‘Nguyên tắc chung’ và ‘Các phân thể của rối loạn triệu chứng thần kinh chức năng’ ở dưới.)
Đánh giá – Việc đánh giá bệnh nhân nghi ngờ rối loạn triệu chứng thần kinh chức năng bao gồm khai thác tiền sử bệnh, thăm khám lâm sàng, thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết, cũng như khai thác tiền sử tâm thần và đánh giá trạng thái tâm thần. Việc tìm kiếm các bệnh lý thần kinh hoặc bệnh lý nội khoa tổng quát khác, đặc biệt là trong giai đoạn sớm, là vô cùng quan trọng. (Xem ‘Nguyên tắc chung’ ở dưới.)
Hỏi bệnh – Khi khai thác tiền sử ban đầu cho bệnh nhân nghi ngờ rối loạn triệu chứng thần kinh chức năng, lâm sàng cần hỏi về: tất cả các triệu chứng thực thể hiện tại; hoàn cảnh khởi phát các triệu chứng chức năng; tình trạng phân ly; mức độ khuyết tật; quan điểm, lo lắng và kỳ vọng của bệnh nhân; chức năng tâm xã hội; tiền sử gia đình; diễn tiến bệnh; các rối loạn và triệu chứng chức năng trước đây; những trải nghiệm lâm sàng trước đó; các yếu tố gây stress tâm lý gần đây và triệu chứng của các rối loạn tâm thần đồng mắc. Các câu hỏi về lạm dụng thể xác và tình dục thường nên được trì hoãn cho đến khi thiết lập được sự tin tưởng với bệnh nhân. (Xem ‘Hỏi bệnh’ ở dưới.)
Thăm khám – Đối với những bệnh nhân có triệu chứng gợi ý rối loạn triệu chứng thần kinh chức năng, bác sĩ cần tìm kiếm các dấu hiệu mâu thuẫn tại các thời điểm thăm khám khác nhau, cũng như sự không tương thích giữa các triệu chứng và bệnh lý đã được công nhận. (Xem ‘Thăm khám’ ở dưới.)
Xét nghiệm cận lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh – Các xét nghiệm cận lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh thường được chỉ định để tìm kiếm các rối loạn thần kinh hoặc bệnh lý nội khoa tổng quát nhằm giải thích các triệu chứng hiện tại hoặc xác định các bệnh lý đồng mắc. (Xem ‘Xét nghiệm cận lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh’ ở dưới.)
Các rối loạn tâm thần đồng mắc – Ở bệnh nhân rối loạn triệu chứng thần kinh chức năng, tỷ lệ mắc các rối loạn tâm thần đồng mắc, đặc biệt là trầm cảm, lo âu, phân ly và rối loạn nhân cách, cao hơn so với các bệnh lý thần kinh thực thể điển hình. (Xem ‘Các rối loạn tâm thần’ ở dưới.)