Rối loạn ám ảnh cưỡng chế ở trẻ em và thanh thiếu niên: Tổng quan điều trị

TÓM TẮT

Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) – OCD thường khởi phát ở tuổi nhi khoa hoặc tuổi dậy thì. Bệnh đặc trưng bởi các suy nghĩ, hình ảnh hoặc thôi thúc xâm nhập tái diễn gây lo âu hoặc phiền muộn (ám ảnh), và các hành vi hoặc hoạt động tinh thần lặp đi lặp lại mà người bệnh cảm thấy buộc phải thực hiện (thường là để đáp ứng với các ám ảnh). (Xem thêm mục ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Điều trị ban đầu – Lựa chọn điều trị ban đầu của chúng tôi dựa trên kết quả từ các thử nghiệm lâm sàng, có xem xét đến mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, tiền sử điều trị và sự hiện diện của các rối loạn đồng mắc đang hoạt động. Chúng tôi ưu tiên nguyện vọng của bệnh nhân/người chăm sóc và thường bắt đầu điều trị bằng phương án mà bệnh nhân ưu tiên (sơ đồ 1). (Xem thêm mục ‘Điều trị ban đầu’ ở dưới.)

Triệu chứng nhẹ đến trung bình – Đối với trẻ em và thanh thiếu niên có triệu chứng nhẹ đến trung bình và không có rối loạn đồng mắc, chúng tôi đề xuất liệu pháp nhận thức hành vi kết hợp ngăn chặn đáp ứng và tiếp xúc (CBT-ERP) là lựa chọn điều trị hàng đầu, thay vì điều trị bằng thuốc (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm mục ‘Triệu chứng nhẹ hoặc trung bình’ ở dưới.)

Triệu chứng nặng hoặc có rối loạn đồng mắc – Đối với trẻ em có triệu chứng nặng hoặc có rối loạn đồng mắc đang hoạt động (ví dụ: trầm cảm, lo âu), chúng tôi đề xuất điều trị kết hợp bao gồm liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) và dược lý trị liệu, thay vì chỉ sử dụng đơn độc một phương pháp (Khuyến cáo 2C).

Quản lý dược lý ban đầu – Đối với trẻ em mắc OCD được chỉ định điều trị bằng thuốc (có hoặc không kết hợp tâm lý trị liệu), chúng tôi đề xuất sử dụng thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (SSRI) thay vì các nhóm thuốc chống trầm cảm khác hoặc clomipramine (Khuyến cáo 2C).

Nguy cơ tự sát – Mặc dù còn nhiều tranh cãi về mối liên hệ giữa việc sử dụng SSRI và nguy cơ tự sát ở trẻ em, chúng tôi vẫn theo dõi sát trẻ em và thanh thiếu niên điều trị bằng SSRI hàng tuần trong tháng đầu tiên, và ít nhất hàng tháng trong thời gian sau đó. (Xem thêm mục ‘Nguy cơ tự sát’ ở dưới.)

Điều trị tiếp theo – Đối với những trường hợp đáp ứng kém với điều trị ban đầu, cần xác nhận mức độ tuân thủ điều trị (ví dụ: dùng thuốc đúng liều, tham gia đầy đủ CBT), đánh giá lại chẩn đoán và tầm soát các rối loạn đồng mắc chưa được chẩn đoán. (Xem thêm mục ‘Đáp ứng kém’ ở dưới.)

Liệu pháp CBT dài hạn – Đối với bệnh nhi OCD ban đầu đáp ứng một phần hoặc không đáp ứng với CBT, chúng tôi ưu tiên tăng cường điều trị CBT để giảm triệu chứng. (Xem thêm mục ‘Liệu pháp nhận thức hành vi kết hợp ngăn chặn đáp ứng-tiếp xúc dài hạn’ ở dưới.)

Các lựa chọn dược lý tiếp theo – Quản lý dược lý tiếp theo cho trẻ em đáp ứng kém với các can thiệp cho đến thời điểm này bao gồm các bước sau theo thứ tự tuần tự:

• Thử nghiệm với SSRI – Ưu tiên thực hiện thử nghiệm với hai loại SSRI khác nhau trước khi chuyển sang các lựa chọn dược lý khác. Với bệnh nhân chưa từng dùng SSRI, hãy bắt đầu một loại. Với bệnh nhân đang dùng SSRI, hãy chuyển sang loại SSRI khác. (Xem thêm mục ‘Thử nghiệm SSRI’ ở dưới.)
• Chuyển sang clomipramine. (Xem thêm mục ‘Chuyển sang clomipramine’ ở dưới.)
• Phối hợp thêm thuốc chống loạn thần thế hệ hai. (Xem thêm mục ‘Phối hợp thuốc chống loạn thần thế hệ hai’ ở dưới.)
• Phối hợp clomipramine và SSRI. (Xem thêm mục ‘Clomipramine cộng SSRI’ ở dưới.)

Điều trị các hội chứng liên quan (xem ‘Điều trị các hội chứng liên quan’ ở dưới)

OCD liên quan đến Tic – Đối với người bệnh có rối loạn Tic đồng mắc hoặc OCD liên quan đến Tic, chúng tôi ưu tiên điều trị ban đầu bằng CBT có hoặc không kết hợp dược lý trị liệu với SSRI. Sự hiện diện của rối loạn Tic đồng mắc có thể là yếu tố dự báo đáp ứng kém hơn với dược lý trị liệu trong giai đoạn điều trị cấp tính OCD nhi khoa.

Rối loạn tâm thần tự miễn nhi khoa (PANDAS) – Chúng tôi ưu tiên điều trị trẻ em có triệu chứng và hành vi OCD nghi do rối loạn tâm thần tự miễn nhi khoa liên quan đến liên cầu khuẩn nhóm A (PANDAS) dựa trên các khuyến cáo nêu trên. Không trì hoãn điều trị các triệu chứng tâm thần để chờ xác nhận chẩn đoán PANDAS.