Rối loạn lưỡng cực ở người lớn: Xử trí tình trạng tuân thủ kém với liệu pháp thuốc duy trì

TÓM TẮT

Định nghĩa

• Rối loạn lưỡng cực – Là một rối loạn khí sắc đặc trưng bởi các giai đoạn hưng cảm (bảng 1), hưng cảm nhẹ (bảng 2) và trầm cảm nặng (bảng 3). (Xem thêm mục ‘Rối loạn lưỡng cực’ ở dưới, “Rối loạn lưỡng cực ở người trưởng thành: Đặc điểm lâm sàng” và “Rối loạn lưỡng cực ở người trưởng thành: Đánh giá và chẩn đoán”, phần ‘Chẩn đoán’.)
• Tuân thủ điều trị – Tuân thủ liệu pháp dược lý bao gồm việc dùng thuốc đúng theo chỉ định về liều lượng, tần suất và thời điểm. Ngưỡng thông thường (tuy còn tùy nghi) để đánh giá tuân thủ tốt là dùng ít nhất 70% hoặc 80% tổng số liều thuốc được chỉ định. (Xem thêm mục ‘Tuân thủ dùng thuốc’ ở dưới.)

Tỷ lệ hiện mắc và các yếu tố nguy cơ – Nhiều nghiên cứu cho thấy tình trạng tuân thủ điều trị kém xảy ra ở khoảng 50% bệnh nhân rối loạn lưỡng cực. Các thuốc an thần kinh dạng tiêm tác dụng kéo dài không nhất thiết giúp cải thiện mức độ tuân thủ. Các yếu tố liên quan đến việc không tuân thủ điều trị bao gồm rối loạn sử dụng chất đồng mắc, tác dụng phụ của thuốc và quan điểm của bệnh nhân. (Xem thêm mục ‘Dịch tễ học của việc không tuân thủ điều trị’ ở dưới.)

Tiếp cận chung – Các kỹ thuật giúp cải thiện tuân thủ dùng thuốc bao gồm:

• Hỗ trợ bệnh nhân chấp nhận chẩn đoán;
• Thảo luận với bệnh nhân về kỳ vọng đối với lợi ích và tác dụng không mong muốn, cách lâm sàng sẽ theo dõi việc sử dụng và hiệu quả của thuốc, sự sẵn lòng của bác sĩ trong việc giải đáp các thắc mắc về điều trị, cũng như kế hoạch điều chỉnh liều;
• Khai thác các lợi ích mà bệnh nhân quan tâm;
• Cung cấp hướng dẫn bằng văn bản về cách dùng thuốc;
• Gợi ý sử dụng hộp chia thuốc và các dấu hiệu nhắc nhở uống thuốc;
• Hỏi về khả năng tuân thủ phác đồ của bệnh nhân và giải quyết các rào cản đối với việc tuân thủ;
• Thảo luận về sự cần thiết phải duy trì liệu pháp dược lý ngay cả khi triệu chứng đã cải thiện;
• Nhận diện tình trạng tuân thủ kém và củng cố các hành vi tích cực.

(Xem thêm mục ‘Tiếp cận chung’ ở dưới.)

Các khía cạnh điều trị liên quan đến tuân thủ dùng thuốc bao gồm xây dựng liên minh điều trị, theo dõi mức độ tuân thủ, cá thể hóa liệu pháp dược lý, tạo điều kiện tiếp cận với bác sĩ lâm sàng và quản lý các kỳ vọng tiêu cực. (Xem thêm mục ‘Liên minh điều trị’, ‘Theo dõi’, ‘Liệu pháp dược lý cá thể hóa’, ‘Tiếp cận với bác sĩ lâm sàng’ và ‘Kỳ vọng tiêu cực’ ở dưới.)

Các can thiệp cụ thể – Các thử nghiệm ngẫu nhiên chỉ ra rằng mức độ tuân thủ điều trị dược lý trong rối loạn lưỡng cực có thể được tăng cường thông qua giáo dục tâm lý nhóm, liệu pháp nhận thức – hành vi, liệu pháp gia đình và các nguồn tài nguyên sức khỏe tâm thần trực tuyến. (Xem thêm mục ‘Các can thiệp cụ thể’ ở dưới.)