TÓM TẮT
- Đáp ứng stress và cortisol – Đáp ứng cortisol với stress tăng cao ở những bệnh nhân trầm cảm đơn cực nặng giai đoạn cấp tính cũng như những bệnh nhân trong giai đoạn thuyên giảm. (Xem ‘Trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận’ ở dưới.)
- Mạng lưới thần kinh – Một mạng lưới (mạch) thần kinh bao gồm các vùng hoặc hệ thống não tương tác với nhau, có hoạt động tương quan chặt chẽ và phân biệt rõ rệt với các mạng lưới khác. Trầm cảm đơn cực nặng có liên quan đến tình trạng rối loạn kết nối (truyền tin) giữa các mạng lưới khác nhau. (Xem ‘Mạng lưới thần kinh’ ở dưới.)
- Bất thường về giải phẫu – Các bất thường về giải phẫu hệ thần kinh trung ương trong trầm cảm đơn cực nặng thường ở mức độ nhẹ, bao gồm giảm thể tích các cấu trúc chất xám. Ví dụ, hồi hải mã nhỏ hơn ở bệnh nhân trầm cảm, và có vẻ như sự sụt giảm thể tích này xảy ra trước khi khởi phát trầm cảm ở ít nhất một số bệnh nhân. Ngoài ra, trầm cảm còn liên quan đến các khiếm khuyết vi cấu trúc trong các dải chất trắng. (Xem ‘Bất thường về giải phẫu’ ở dưới.)
- Bất thường cấp độ tế bào – Số lượng, mật độ và kích thước của các neuron và tế bào thần kinh đệm ở bệnh nhân trầm cảm nặng có sự bất thường. (Xem ‘Bất thường cấp độ tế bào’ ở dưới.)
- Rối loạn chức năng mạch máu – Trầm cảm khởi phát muộn có liên quan đến rối loạn chức năng mạch máu ngoại vi và mạch máu não. (Xem ‘Rối loạn chức năng mạch máu’ ở dưới.)
- Hoạt động não bộ – Trầm cảm đơn cực nặng liên quan đến sự thay đổi hoạt động ở một số vùng não, bao gồm các vùng tham gia vào điều hòa cảm xúc và xử lý phần thưởng. (Xem ‘Hoạt động não bộ’ ở dưới.)
- Viêm – Trầm cảm đơn cực nặng cũng liên quan đến việc tăng nồng độ trung bình trong huyết thanh của các dấu ấn viêm ngoại vi, bao gồm các cytokine như yếu tố hoại tử u, interleukin-6 và chất phản ứng pha cấp protein phản ứng C. (Xem ‘Viêm’ ở dưới.)
- Chiều dài telomere – Trầm cảm có liên quan đến tình trạng telomere ngắn bất thường; mối liên hệ này được cho là biểu hiện của quá trình lão hóa tế bào nhanh. Telomere là các trình tự nucleotide nằm ở hai đầu của nhiễm sắc thể, có vai trò bảo vệ nhiễm sắc thể khỏi tổn thương. (Xem ‘Chiều dài telomere’ ở dưới.)
- Các chất dẫn truyền thần kinh – Bệnh trầm cảm liên quan đến sự hoạt động bất thường của một số chất dẫn truyền thần kinh, bao gồm serotonin, norepinephrine, dopamine, acid gamma-aminobutyric và glutamate. (Xem ‘Các chất dẫn truyền thần kinh’ ở dưới.)
- Cơ chế bệnh sinh – Trầm cảm đơn cực có khả năng là một nhóm các rối loạn không đồng nhất nhưng tương đồng về kiểu hình. Do đó, trầm cảm có thể được xem là con đường chung cuối cùng của các quá trình bệnh lý khác nhau xảy ra trên một dải liên tục sinh-tâm-xã hội. (Xem “Trầm cảm đơn cực: Cơ chế bệnh sinh”.)