Khối u phần phụ: Đánh giá ở trẻ nhũ nhi, trẻ em và thanh thiếu niên

TÓM TẮT

Biểu hiện lâm sàng – Các nang hoặc khối u vùng phần phụ/buồng trứng ở trẻ sơ sinh, trẻ em và trẻ vị thành niên có thể là phát hiện tình cờ khi chẩn đoán hình ảnh cho một lý do khám bệnh khác, hoặc biểu hiện bằng các triệu chứng (ví dụ: đau bụng, sờ thấy khối u trong bụng, chướng bụng, rối loạn kinh nguyệt, các hội chứng cận ung thư hoặc tự miễn). (Xem thêm ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Nguyên nhân – Nguyên nhân gây khối u buồng trứng ở trẻ em và trẻ vị thành niên bao gồm nang buồng trứng sinh lý, u buồng trứng lành tính và ác tính, các khối u vùng phần phụ khác và các nguyên nhân gây khối u vùng chậu khác (bảng 1 và bảng 2). Hầu hết các khối u buồng trứng ở trẻ em và trẻ vị thành niên là nang sinh lý hoặc u buồng trứng lành tính. (Xem thêm ‘Nguyên nhân khối u phần phụ’ ở dưới.)

Đánh giá – Chẩn đoán sớm là cần thiết để giảm nguy cơ xoắn buồng trứng và cải thiện tiên lượng cho các khối u ác tính. (Xem thêm ‘Đánh giá khối u buồng trứng’ ở dưới.)

Bệnh nhân đau bụng cấp mức độ nặng – Trẻ em và trẻ vị thành niên có khối u buồng trứng kèm đau bụng cấp mức độ nặng (ví dụ: đề kháng thành bụng, đau khi gõ, phản ứng dội) cần được đánh giá khẩn cấp để loại trừ các nguyên nhân nghiêm trọng hoặc đe dọa tính mạng (ví dụ: xoắn buồng trứng, vỡ nang buồng trứng xuất huyết hoặc u vỡ, thai ngoài tử cung, áp xe vòi trứng – buồng trứng, viêm ruột thừa). (Xem “Nguyên nhân gây đau bụng cấp ở trẻ em và trẻ vị thành niên” và “Đánh giá cấp cứu trẻ đau bụng cấp”.)

Bệnh nhân không đau bụng cấp mức độ nặng – Quy trình đánh giá cho trẻ không có triệu chứng đau bụng cấp mức độ nặng bao gồm khai thác bệnh sử, thăm khám lâm sàng, siêu âm bụng và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng phù hợp với biểu hiện lâm sàng (bảng 4). (Xem thêm ‘Bệnh nhân không đau bụng cấp mức độ nặng’ ở dưới.)

Xử trí – Hướng xử trí khối u buồng trứng ở trẻ em và trẻ vị thành niên tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh.

Giáo dục sức khỏe – Xoắn buồng trứng là một biến chứng tiềm tàng của các khối u buồng trứng. Người chăm sóc trẻ sơ sinh, trẻ em và trẻ vị thành niên có khối u buồng trứng cần được tư vấn về các dấu hiệu và triệu chứng của xoắn buồng trứng (ví dụ: đau bụng dưới một bên dữ dội hoặc trẻ sơ sinh/trẻ nhỏ quấy khóc dữ dội khởi phát cấp tính) để kịp thời đưa trẻ đi cấp cứu. (Xem thêm ‘Giáo dục sức khỏe’ ở dưới.)

Chỉ định chuyển tuyến – Bệnh nhi nữ có khối u buồng trứng kèm dậy thì sớm hoặc nam hóa nhanh cần được chuyển đến chuyên khoa nội tiết để đánh giá thêm. (Xem “Dậy thì sớm: Chẩn đoán và đánh giá”.)

Các chỉ định chuyển chuyên khoa ngoại để đánh giá bao gồm (xem thêm ‘Chỉ định chuyển tuyến’ ở dưới):

• Nghi ngờ xoắn buồng trứng (chuyển cấp cứu)
• Vỡ nang/nang xuất huyết có triệu chứng (chuyển khẩn/cấp cứu)
• Đặc điểm lâm sàng hoặc siêu âm gợi ý u (ví dụ: khối u hỗn hợp/thể đặc, cổ trướng, dấu ấn ung thư dương tính)
• Nang đơn thuần tồn tại dai dẳng
• Không xác định được nguồn gốc khối u (ví dụ: buồng trứng hay cạnh buồng trứng)
• Tăng kích thước hoặc không thuyên giảm khi theo dõi hình ảnh định kỳ