TÓM TẮT
Định nghĩa và nguyên lý – Liệu pháp quang động (PDT) là phương pháp điều trị không xâm lấn và không để lại sẹo, thường được sử dụng để điều trị ung thư da không hắc tố và các tổn thương tiền ung thư. Quy trình PDT bao gồm việc bôi tiền thuốc chứa aminolevulinate lên da; chất này sẽ được chuyển hóa thành protoporphyrin IX (PPIX) bên trong các tế bào ung thư hoặc tế bào tiền ung thư đích, sau đó chiếu ánh sáng đỏ hoặc xanh để kích hoạt PPIX. Dưới tác động của ánh sáng trong phổ nhìn thấy và sự hiện diện của oxy, quá trình quang kích hoạt PPIX sẽ dẫn đến tiêu hủy các tế bào đích. (Xem thêm ‘Nguyên lý và cơ chế’, ‘Nguồn sáng’ và ‘Thuốc nhạy quang bôi tại chỗ’ ở dưới.)
Chỉ định – Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt PDT trong điều trị dày sừng ánh sáng (AK) dạng mỏng, không tăng sừng ở da đầu và vùng mặt. Tại Châu Âu, Canada và nhiều quốc gia khác, PDT cũng được chấp thuận để điều trị ung thư biểu mô tế bào đáy dạng nông và dạng nốt mỏng (trong trường hợp các liệu pháp hiện có không phù hợp), cũng như ung thư biểu mô tế bào vảy tại chỗ. Ngoài ra, PDT còn được sử dụng ngoài chỉ định (off-label) để điều trị một số bệnh lý da liễu khác (bảng 1). (Xem thêm ‘Chỉ định lâm sàng’ ở dưới.)
Phác đồ chuẩn và phác đồ điều chỉnh – Hiện có các phác đồ PDT chuẩn trong điều trị AK vùng mặt và da đầu, tuy nhiên, những phác đồ này có thể cần được điều chỉnh tùy theo đặc điểm bệnh nhân hoặc tình trạng bệnh lý da đang điều trị. (Xem thêm ‘Phác đồ liệu pháp quang động chuẩn cho dày sừng ánh sáng’ và ‘Các biến thể của phác đồ liệu pháp quang động chuẩn’ ở dưới.)
Kiểm soát đau – Mặc dù chỉ là tác dụng phụ ngắn hạn, nhưng tình trạng đau liên quan đến PDT có thể hạn chế việc triển khai phương pháp này. Do đó, cần thực hiện các biện pháp nhằm tăng cường sự thoải mái cho bệnh nhân trong và sau điều trị mà không làm giảm đáp ứng trị liệu. (Xem thêm ‘Các biện pháp kiểm soát đau’ ở dưới.)