TÓM TẮT
- Nguyên nhân – Các nguyên nhân gây nghẹt mũi bao gồm cả rối loạn niêm mạc (do thuốc, nhiễm trùng và các tình trạng viêm) cũng như bất thường về cấu trúc (dị tật bẩm sinh, bệnh lý mắc phải, khối u) (bảng 1). (Xem thêm “Nguyên nhân gây nghẹt mũi: Tổng quan” và mục ‘Cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)
- Đánh giá – Việc đánh giá bệnh nhân có các triệu chứng về mũi bao gồm khai thác bệnh sử chi tiết và thăm khám lâm sàng. Một số bệnh nhân có thể cần đánh giá chuyên sâu hơn thông qua nội soi mũi hoặc chẩn đoán hình ảnh. (Xem mục ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
- Bệnh sử – Bệnh sử cần bao gồm mô tả chi tiết các triệu chứng ở mũi, các yếu tố khởi phát tiềm tàng, việc sử dụng thuốc xịt/nhỏ mũi, thuốc uống, tiền sử chấn thương hoặc phẫu thuật, và các tiền sử bệnh lý liên quan. (Xem mục ‘Bệnh sử’ ở dưới.)
- Thăm khám lâm sàng – Hầu hết các nguyên nhân gây nghẹt mũi có thể được xác định thông qua thăm khám kỹ lưỡng mũi ngoài, hốc mũi và vòm họng. Nên sử dụng phương pháp soi mũi trước và/hoặc nội soi mũi để quan sát rõ hơn các cấu trúc bên trong mũi. (Xem mục ‘Thăm khám lâm sàng’ ở dưới.)
- Chẩn đoán hình ảnh – Trong những trường hợp chẩn đoán không rõ ràng dựa trên bệnh sử và thăm khám lâm sàng, chụp cắt lớp vi tính (CT) có thể hữu ích trong việc đánh giá các rối loạn niêm mạc và bất thường về giải phẫu. X-quang quy ước thiếu độ nhạy và độ đặc hiệu cần thiết trong chẩn đoán nghẹt mũi. (Xem mục ‘Chẩn đoán hình ảnh’ ở dưới.)
- Điều trị – Điều trị nghẹt mũi cần nhắm trực tiếp vào nguyên nhân căn bản. Điều trị nội khoa, đặc biệt là sử dụng glucocorticoid xịt mũi, thường được dùng là liệu pháp đầu tay cho các nguyên nhân do niêm mạc (ví dụ: viêm mũi, polyp mũi). Nhiều nguyên nhân gây nghẹt mũi do cấu trúc không đáp ứng với điều trị nội khoa và cần can thiệp phẫu thuật (ví dụ: lệch vách ngăn mũi, bất thường van mũi). (Xem mục ‘Điều trị’ ở dưới.)
- Chỉ định chuyển tuyến – Những bệnh nhân có các triệu chứng hoặc dấu hiệu của bệnh lý mũi xoang tiềm tàng nghiêm trọng nên được chuyển đến bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng (ví dụ: biến dạng mặt, polyp mũi một bên, rối loạn chức năng dây thần kinh sọ và chảy máu cam không rõ nguyên nhân). Bệnh nhân nghẹt mũi do nguyên nhân cấu trúc cũng nên được chuyển tuyến vì những tình trạng này thường yêu cầu can thiệp phẫu thuật. (Xem mục ‘Chuyển tuyến’ ở dưới.)