TÓM TẮT
Định nghĩa, cơ sở lý luận và các trường hợp ngoại lệ – Sự đồng thuận sau khi được giải thích về thủ thuật là một quá trình trao đổi thông tin giữa lâm sàng viên với bệnh nhân hoặc người đại diện ra quyết định, dẫn đến việc bệnh nhân đồng ý hoặc từ chối thực hiện một can thiệp y khoa cụ thể. (Xem thêm mục ‘Định nghĩa’ ở dưới.)
Cơ sở lý luận – Việc lấy sự đồng thuận sau khi giải thích thể hiện sự tôn trọng quyền tự quyết của bệnh nhân đối với cơ thể mình (tức là tôn trọng quyền tự chủ). Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân tại đơn vị hồi sức tích cực (ICU) không đủ năng lực để đưa ra quyết định (ví dụ: do tình trạng bệnh nặng hoặc tác dụng của thuốc). Trong những trường hợp này, lâm sàng viên và người đại diện sẽ phân tích các phát ngôn, giá trị và niềm tin trước đó của bệnh nhân để đưa ra quyết định phù hợp nhất với mong muốn của họ. Điều này được gọi là “phán đoán thay thế”. (Xem thêm mục ‘Cơ sở lý luận về đạo đức’ ở dưới.)
Các trường hợp ngoại lệ – Sự đồng thuận không bắt buộc khi có chỉ định thực hiện một thủ thuật cấp cứu để cứu sống bệnh nhân, mà nếu trì hoãn để lấy sự đồng thuận sẽ gây ra rủi ro tổn thương nghiêm trọng hoặc tức thời (ví dụ: tử vong hoặc tàn phế nặng). Việc ghi chép chi tiết các tình huống áp dụng ngoại lệ này là rất quan trọng. (Xem thêm mục ‘Ngoại lệ về sự đồng thuận trong cấp cứu’ ở dưới.)
Quy trình lấy sự đồng thuận – Quá trình lấy sự đồng thuận bao gồm các bước sau:
- Đảm bảo bệnh nhân hoặc người đại diện có năng lực ra quyết định – Hầu hết bệnh nhân tại ICU đều mất năng lực hành vi, do đó cần có người đại diện. Khi tình trạng bệnh cải thiện, việc đánh giá lại năng lực ra quyết định là rất quan trọng. (Xem thêm mục ‘Đánh giá năng lực ra quyết định’ ở dưới và “Đánh giá năng lực ra quyết định ở người trưởng thành”.)
- Trao đổi các thông tin y khoa liên quan – Thông tin y khoa cần được truyền đạt ngắn gọn, sử dụng thuật ngữ mà bệnh nhân hoặc người đại diện có thể hiểu được. Hiện chưa có một tiêu chuẩn chung thống nhất về mức độ chi tiết cần cung cấp. Mục tiêu là cung cấp đầy đủ thông tin và đáp ứng nhu cầu của bệnh nhân, vì việc truyền đạt mọi chi tiết là điều không khả thi và không thực tế. (Xem thêm mục ‘Thảo luận thông tin liên quan’ ở dưới và “Sự đồng thuận sau khi giải thích về thủ thuật”, phần ‘Giao tiếp hiệu quả’.)
- Đảm bảo việc tiếp nhận thông tin đầy đủ – Lâm sàng viên cần xác nhận bệnh nhân hoặc người đại diện đã hiểu rõ các thông tin được cung cấp (ví dụ: yêu cầu họ tóm tắt lại thông tin vừa truyền đạt và làm rõ mọi điểm chưa hiểu). (Xem thêm mục ‘Đánh giá mức độ hiểu’ ở dưới.)
- Đảm bảo tính tự nguyện trong quyết định của bệnh nhân hoặc người đại diện – Lâm sàng viên cần đảm bảo bệnh nhân/người đại diện đưa ra quyết định một cách tự nguyện, không bị cưỡng ép hay thao túng. (Xem thêm mục ‘Đảm bảo tính tự nguyện’ ở dưới.)
- Cùng thảo luận và đạt được sự đồng thuận về kế hoạch chăm sóc – Quyết định đồng thuận đạt hiệu quả cao nhất khi có sự phối hợp giữa những người hiểu rõ giá trị và mong muốn của bệnh nhân (bệnh nhân/người đại diện) và những người nắm vững các vấn đề y khoa liên quan (lâm sàng viên điều trị). (Xem thêm mục ‘Cùng thảo luận’ ở dưới.)
Ghi chép hồ sơ – Lâm sàng viên cần ghi chép lại tất cả các cuộc thảo luận về sự đồng thuận, bất kể kết quả cuối cùng là đồng ý hay từ chối. Các thành phần của nội dung ghi chép được cung cấp trong một mục riêng. (Xem thêm mục ‘Quy trình lấy sự đồng thuận’ ở dưới và “Sự đồng thuận sau khi giải thích về thủ thuật”, phần ‘Ghi chép hồ sơ’.)
Đồng thuận đơn lẻ, đồng thuận nhóm hoặc đồng thuận bao quát – Có sự khác biệt đáng kể trong cách tiếp cận sự đồng thuận đối với các thủ thuật thường quy tại ICU (đồng thuận cho từng thủ thuật riêng lẻ, đồng thuận nhóm cho các thủ thuật phổ biến, hoặc đồng thuận bao quát cho các can thiệp ICU thường quy). Tuy nhiên, hiện chưa có sự thống nhất về phương pháp tối ưu hoặc chuẩn mực nhất về mặt đạo đức. Do đó, việc lâm sàng viên tuân thủ theo quy định của cơ sở y tế là hợp lý. (Xem thêm mục ‘Đồng thuận đơn lẻ, nhóm, bao quát’ ở dưới.)