TÓM TẮT
Tổng quan – Rosacea là một bệnh lý mạn tính với biểu hiện lâm sàng đa dạng, bao gồm: đỏ da vùng trung tâm mặt kéo dài, sẩn, mụn mủ, đỏ bừng mặt, giãn mạch, cảm giác nóng rát hoặc châm chích, phù nề, khô da, các biểu hiện tại mắt và biến đổi da dạng phì đại (ví dụ: mũi phì đại – rhinophyma). (Xem “Chứng đỏ mặt (Rosacea): Cơ chế bệnh sinh, đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán”, phần ‘Đặc điểm lâm sàng’.)
Việc quản lý rosacea bao gồm các can thiệp thay đổi hành vi và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho từng biểu hiện lâm sàng cụ thể. (Xem ‘Tổng quan về bệnh’ ở dưới.)
Các biện pháp tổng quát – Việc giảm tiếp xúc với các yếu tố có thể làm trầm trọng thêm tình trạng đỏ bừng, đỏ da và kích ứng da sẽ mang lại hiệu quả. Các biện pháp hữu ích bao gồm:
- Xác định và tránh các yếu tố khởi phát gây đỏ bừng mặt ở từng bệnh nhân
- Áp dụng các biện pháp chăm sóc da nhẹ nhàng
- Thực hiện bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời hàng ngày
Ngụy trang bằng mỹ phẩm là một biện pháp hỗ trợ hữu ích cho một số bệnh nhân. (Xem ‘Hồng ban mặt kéo dài và giãn mạch’ ở dưới.)
Điều trị ban đầu cho các biểu hiện cụ thể
Đỏ da mặt kéo dài – Đối với tình trạng đỏ da kéo dài không cải thiện bằng các biện pháp tổng quát, việc lựa chọn điều trị sẽ tùy thuộc vào nguyện vọng của bệnh nhân giữa điều trị tại chỗ hay can thiệp thủ thuật (hình 2A-B, 2F). (Xem ‘Hồng ban mặt kéo dài và giãn mạch’ ở dưới.)
Với những bệnh nhân ưu tiên điều trị tại chỗ, chúng tôi đề nghị sử dụng thuốc đồng vận alpha-adrenergic tại chỗ hơn là các phương pháp điều trị khác (Khuyến cáo 2C). Các lựa chọn bao gồm brimonidine và oxymetazoline dùng tại chỗ. Thời gian tác dụng của điều trị tại chỗ ngắn, kéo dài khoảng 8 đến 12 giờ sau khi bôi. (Xem ‘Thuốc đồng vận alpha-adrenergic tại chỗ’ ở dưới.)
Laser mạch máu và ánh sáng xung cường độ cao (IPL) có thể cải thiện tình trạng đỏ da mặt ở những bệnh nhân ưu tiên điều trị thủ thuật. Việc điều trị định kỳ bằng laser hoặc IPL thường là cần thiết để duy trì hiệu quả. (Xem ‘Laser và ánh sáng xung cường độ cao’ ở dưới và “Liệu pháp laser và ánh sáng cho các tổn thương mạch máu da”.)
Giãn mạch – Giãn mạch vùng mặt được điều trị hiệu quả nhất bằng các liệu pháp dựa trên ánh sáng (laser hoặc IPL) (hình 3). Tình trạng giãn mạch ít có khả năng cải thiện bằng liệu pháp đồng vận alpha-adrenergic tại chỗ. (Xem ‘Hồng ban mặt kéo dài và giãn mạch’ ở dưới và “Liệu pháp laser và ánh sáng cho các tổn thương mạch máu da”, phần ‘Giãn mao mạch và đỏ mặt’.)
Thể sẩn mụn mủ – Các sẩn và mụn mủ trong rosacea thường được điều trị bằng liệu pháp tại chỗ hoặc liệu pháp toàn thân (sơ đồ 1). (Xem “Chứng đỏ mặt (Rosacea): Điều trị các tổn thương sẩn mủ ở người trưởng thành”.)
Các biểu hiện khác – Tổn thương mắt trong rosacea có thể gây tổn thương các mô mắt, thường đòi hỏi điều trị toàn thân và cần chuyển tuyến đến bác sĩ nhãn khoa để đánh giá thêm (hình 5A-B). Những biến đổi da dạng phì đại làm biến dạng đường nét các cấu trúc trên khuôn mặt (ví dụ: mũi) có thể cải thiện bằng các phương pháp điều trị thủ thuật (hình 2E). (Xem ‘Biểu hiện ở mắt’ ở dưới và ‘Thay đổi da dạng phì đại’ ở dưới.)
Trẻ em – Rosacea ở trẻ em được quản lý tương tự như ở người lớn. Tuy nhiên, cần tránh sử dụng tetracycline đường uống cho trẻ dưới 9 tuổi. (Xem ‘Chứng đỏ mặt ở trẻ em’ ở dưới.)