TÓM TẮT
Lượng dùng tối ưu – Hiện vẫn chưa có kết luận chắc chắn về lượng canxi và vitamin D tối ưu cho sức khỏe xương. Nhiều người trưởng thành sinh hoạt tại cộng đồng đã đáp ứng đủ nhu cầu canxi và vitamin D thông qua chế độ ăn uống (và tiếp xúc với ánh nắng mặt trời) thì không cần dùng thực phẩm bổ sung. Tuy nhiên, việc bổ sung canxi và vitamin D thường được chỉ định trong điều trị loãng xương, đặc biệt là ở những bệnh nhân đang sử dụng thuốc điều trị loãng xương.
Đối với loãng xương sau mãn kinh, khuyến cáo dùng 1200 mg canxi mỗi ngày (tổng từ chế độ ăn và thực phẩm bổ sung) và 800 đơn vị quốc tế (IU) vitamin D mỗi ngày. Đối với loãng xương trước mãn kinh hoặc nam giới loãng xương, mức khuyến cáo thường là 1000 mg canxi (tổng từ chế độ ăn và thực phẩm bổ sung) và 600 IU vitamin D mỗi ngày. (Xem thêm ‘Lượng dùng tối ưu’ ở dưới và “Tổng quan về quản lý giảm khối lượng xương và loãng xương ở phụ nữ sau mãn kinh”, “Đánh giá và điều trị loãng xương trước mãn kinh” và “Điều trị loãng xương ở nam giới”.)
Nguồn cung cấp từ chế độ ăn – Lượng dùng tối ưu có thể đạt được thông qua sự kết hợp giữa chế độ ăn và thực phẩm bổ sung, mặc dù chúng tôi khuyến khích ít nhất một nửa lượng cung cấp đến từ chế độ ăn. Các sản phẩm từ sữa có hàm lượng canxi cao nhất trên mỗi khẩu phần (bảng 2). Tại Hoa Kỳ, sữa tăng cường dưỡng chất thương mại là nguồn cung cấp vitamin D từ chế độ ăn lớn nhất (bảng 3). (Xem thêm ‘Nguồn cung cấp từ chế độ ăn’ ở dưới.)
Thực phẩm bổ sung – Nên khuyến khích tăng cường các sản phẩm từ sữa hoặc thực phẩm giàu canxi nếu lượng canxi từ chế độ ăn thấp hơn mức khuyến cáo. Nếu không thể thực hiện được, chúng tôi đề nghị bổ sung canxi và vitamin D cho những bệnh nhân loãng xương có chế độ ăn không đủ đáp ứng (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm ‘Thực phẩm bổ sung’ ở dưới.)
Canxi – Các loại thực phẩm bổ sung canxi phổ biến nhất là canxi cacbonat và canxi citrat (bảng 4). Ở hầu hết mọi người, canxi cacbonat dùng cùng bữa ăn là đủ đáp ứng và có chi phí thấp. Tuy nhiên, chúng tôi khuyến cáo dùng canxi citrat cho những bệnh nhân đang sử dụng thuốc ức chế bơm proton (PPI), thuốc kháng H2 hoặc bệnh nhân thiếu acid dịch vị (achlorhydria) (Khuyến cáo 1B) (xem “Các thuốc ảnh hưởng đến chuyển hóa xương”, phần ‘Thuốc ức chế acid dạ dày’). Các khuyến cáo về liều lượng nêu trên được tính dựa trên lượng canxi nguyên tố trong thực phẩm bổ sung. (Xem thêm ‘Canxi’ ở dưới.)
Vitamin D – Chúng tôi đề xuất sử dụng cholecalciferol (vitamin D3), nếu có, thay vì ergocalciferol (vitamin D2) để bổ sung vitamin D (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm ‘Vitamin D’ ở dưới.)
Tác dụng không mong muốn
Giới hạn an toàn tối đa – Tổng lượng canxi nạp vào (chế độ ăn cộng với thực phẩm bổ sung) thông thường không nên vượt quá 2000 mg/ngày. Giới hạn an toàn tối đa đối với vitamin D là 4000 IU mỗi ngày, tuy nhiên con số này dựa trên dữ liệu hạn chế. (Xem thêm ‘Tác dụng không mong muốn’ và ‘Tác dụng không mong muốn’ ở dưới.)
Sỏi thận – Việc sử dụng thực phẩm bổ sung canxi (nhưng không phải canxi từ chế độ ăn) có liên quan đến việc tăng nguy cơ sỏi thận. (Xem thêm ‘Sỏi thận’ ở dưới.)
Tim mạch – Hiện vẫn còn nhiều tranh luận về nguy cơ tim mạch khi bổ sung canxi, đặc biệt là khi tổng lượng canxi nạp vào vượt quá mức khuyến cáo hoặc khi dùng thực phẩm bổ sung liều cao. Cho đến khi vấn đề này được làm rõ, giải pháp an toàn là tránh bổ sung quá mức, không dùng liều đơn quá 500 mg một lần và khuyến khích ưu tiên canxi từ chế độ ăn hơn là dùng thuốc. (Xem thêm ‘Bệnh tim mạch’ ở dưới.)
Các bệnh lý đồng mắc – Liều dùng canxi và vitamin D có thể thay đổi tùy theo tình trạng bệnh lý đi kèm của mỗi cá nhân. Ví dụ, những người thiếu vitamin D do kém hấp thu hoặc có bệnh gan đồng mắc sẽ cần liều vitamin D khởi đầu cao hơn (xem ‘Các bệnh lý đồng mắc’ ở dưới). Việc đánh giá và điều trị thiếu vitamin D được trình bày chi tiết trong một bài viết riêng. (Xem “Thiếu vitamin D ở người trưởng thành: Định nghĩa, biểu hiện lâm sàng và điều trị” và “Nguyên nhân gây thiếu và kháng vitamin D”.)