Tổng quan về các nguyên tố vi lượng trong chế độ ăn

TÓM TẮT

Nguyên tố vi lượng – Là các khoáng chất cần thiết cho sức khỏe con người với hàm lượng nhỏ, bao gồm: crom, đồng, fluor, iod, sắt, mangan, selen và kẽm. (Xem phần ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Nhu cầu dinh dưỡng khuyến cáo – Nhu cầu về các nguyên tố vi lượng được biểu thị dưới dạng lượng khuyến cáo hàng ngày (RDA) hoặc lượng nạp đủ (AI). Mức tiêu thụ tối đa có thể chấp nhận được (UL) là lượng chất dinh dưỡng được coi là không gây ra tác dụng bất lợi ở người khỏe mạnh. Các thông số này đã được ước tính cho từng nguyên tố vi lượng (bảng 2). (Xem phần ‘Định nghĩa’ ở dưới.)

Thiếu hụt nguyên tố vi lượng – Tình trạng thiếu hụt một số nguyên tố vi lượng điển hình và các biểu hiện lâm sàng tương ứng bao gồm:

• Đồng – Thiếu hụt đồng có thể do biến thể liên kết với nhiễm sắc thể X trong gen mã hóa protein vận chuyển trung gian cho việc hấp thu đồng từ ruột (bệnh Menkes). Tình trạng này cũng có thể xảy ra do kém hấp thu sau phẫu thuật đường tiêu hóa (bao gồm phẫu thuật nối tắt dạ dày để giảm cân, cắt bỏ dạ dày do ung thư hoặc bệnh loét dạ dày tá tràng) hoặc do nạp liều cao kẽm. Biểu hiện lâm sàng bao gồm thiếu máu, thất điều và bệnh lý tủy sống – thần kinh. (Xem phần ‘Đồng’ ở dưới, “Bệnh lý tủy sống – thần kinh do thiếu đồng” và “Thiếu máu sideroblastic: Chẩn đoán và điều trị”, mục ‘Thiếu hụt đồng’.)
• Iod – Thiếu hụt iod đặc trưng bởi bướu cổ và suy giáp, từ đó gây ảnh hưởng đến sự tăng trưởng, phát triển và chức năng nhận thức. (Xem phần ‘Iod’ ở dưới.)
• Selen – Thiếu hụt selen ít gặp, nhưng đã được báo cáo tại một số vùng ở Trung Quốc nơi chế độ ăn địa phương thiếu selen; tình trạng này cũng xảy ra ở những bệnh nhân nuôi dưỡng hoàn toàn qua đường tĩnh mạch (TPN) mà không bổ sung các nguyên tố vi lượng. Đặc điểm lâm sàng của thiếu hụt selen là bệnh cơ tim và rối loạn chức năng cơ xương. (Xem phần ‘Selen’ ở dưới.)
• Kẽm – Thiếu hụt kẽm gây chậm phát triển ở trẻ em, suy tuyến sinh dục, giảm số lượng tinh trùng, rụng tóc, rối loạn vị giác, rối loạn chức năng miễn dịch, quáng gà, chậm lành vết thương và các tổn thương da. Trẻ sơ sinh có khiếm khuyết di truyền trong hấp thu kẽm sẽ phát triển tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng gọi là bệnh viêm da mủ kẽm (acrodermatitis enteropathica). (Xem phần ‘Kẽm’ ở dưới và “Thiếu hụt và bổ sung kẽm ở trẻ em”.)