Theo dõi và xử trí nghịch sản ở bệnh nhân viêm ruột (IBD)

TÓM TẮT

Dịch tễ học – Nguy cơ ung thư đại trực tràng (CRC) ở bệnh nhân viêm ruột liên quan đến thể bệnh, mức độ nghiêm trọng, thời gian diễn tiến và phạm vi tổn thương giải phẫu. Những bệnh nhân viêm đại tràng lan tỏa (được định nghĩa là tổn thương lan rộng lên trên góc lách) có nguy cơ mắc CRC cao nhất. (Xem thêm ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

Phương pháp nội soi tầm soát – Để tầm soát, chúng tôi thường thực hiện nội soi nhuộm màu bằng máy nội soi đại tràng độ phân giải cao kết hợp sinh thiết nhắm mục tiêu, vì kỹ thuật này cho tỷ lệ phát hiện nghịch sản tổng thể cao nhất. Nội soi nhuộm màu bằng thuốc nhuộm bao gồm việc bôi tại chỗ indigo carmine hoặc methylene blue để làm rõ các vùng niêm mạc không đều, từ đó hỗ trợ việc sinh thiết nhắm mục tiêu. Nội soi nhuộm màu ảo là một lựa chọn thay thế cho những bác sĩ nội soi đã được đào tạo về phương pháp này. Ngoài ra, chúng tôi thực hiện sinh thiết đại tràng để đánh giá mức độ hoạt động của bệnh về mặt mô bệnh học. (Xem thêm ‘Nội soi nhuộm màu’ ở dưới.)

Nội soi đại tràng ánh sáng trắng độ phân giải cao kết hợp sinh thiết nhắm mục tiêu và sinh thiết ngẫu nhiên là một lựa chọn thay thế chấp nhận được cho nội soi nhuộm màu; trong đó cần thực hiện nhiều mẫu sinh thiết để lấy mẫu đại tràng đầy đủ. Chúng tôi lấy 4 mẫu sinh thiết cho mỗi 10 cm đoạn từ manh tràng đến trực tràng. Cần lấy thêm các mẫu sinh thiết ở đại tràng sigmoid và trực tràng. Đối với bệnh nhân viêm đại tràng loét (UC), có thể thay thế bằng cách lấy 6 mẫu sinh thiết từ đại tràng phải, đại tràng ngang, đại tràng xuống, đại tràng sigmoid, cùng với phần trên và phần dưới trực tràng. (Xem thêm ‘Vai trò của sinh thiết ngẫu nhiên’ ở dưới.)

Ngoài ra, cần thực hiện sinh thiết tại các vùng niêm mạc có hình thái không đều.

Lựa chọn bệnh nhân và thời điểm – Đối với hầu hết bệnh nhân viêm đại tràng loét (UC) thể trái hoặc thể lan tỏa, hoặc viêm đại tràng Crohn tổn thương hơn một phần ba đại tràng, chúng tôi thực hiện nội soi đại tràng sau 8 năm kể từ khi khởi phát bệnh để bắt đầu tầm soát nghịch sản; thông thường, việc tầm soát sẽ được duy trì định kỳ mỗi 1 đến 3 năm. (Xem thêm ‘Tiếp cận tầm soát’ ở dưới.)

Đối với bệnh nhân đã phẫu thuật cắt gần toàn bộ đại tràng, mở thông hồi tràng và vẫn giữ lại trực tràng (tức là túi Hartmann), việc tầm soát trực tràng còn lại được thực hiện mỗi 1 đến 3 năm.

Đối với bệnh nhân nối túi hồi tràng – hậu môn (IPAA), thời gian nội soi kiểm tra túi được điều chỉnh dựa trên nguy cơ nghịch sản của từng bệnh nhân:

• Đối với bệnh nhân có tiền sử ung thư đại trực tràng hoặc nghịch sản: thực hiện nội soi túi hàng năm.
• Đối với bệnh nhân không có tiền sử ung thư đại trực tràng hoặc nghịch sản nhưng có các yếu tố nguy cơ khác (ví dụ: viêm túi mạn tính, viêm đường mật xơ hóa nguyên phát): thực hiện nội soi túi mỗi 1 đến 3 năm.
• Đối với bệnh nhân không có yếu tố nguy cơ: thực hiện nội soi túi mỗi 3 năm.

Xử trí nghịch sản – Đối với các tổn thương nghịch sản có thể cắt bỏ qua nội soi và không đi kèm với các thay đổi nghịch sản ở niêm mạc phẳng tại các vị trí khác trong đại tràng, chúng tôi tiến hành cắt polyp nghịch sản qua nội soi và theo dõi sát. Nếu kết quả theo dõi cho thấy việc cắt polyp không hoàn toàn và xác nhận có nghịch sản hoặc ung thư trên mô bệnh học, bệnh nhân sẽ được chuyển hội chẩn ngoại khoa để có hướng xử trí tiếp theo. (Xem thêm ‘Nghịch sản dạng polyp’ ở dưới.)

Những bệnh nhân chỉ phát hiện nghịch sản “vô hình” (invisible dysplasia) qua sinh thiết ngẫu nhiên nên được chuyển đến các trung tâm chuyên sâu về bệnh viêm ruột để thực hiện nội soi nhuộm màu ảo hoặc nội soi nhuộm màu bằng thuốc nhuộm độ phân giải cao. (Xem thêm ‘Nghịch sản vô hình’ ở dưới.)