Hội chứng ống cổ tay: Biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán

TÓM TẮT

• Đặc điểm lâm sàng – Dấu hiệu điển hình của hội chứng ống cổ tay (CTS) điển hình là đau hoặc dị cảm (tê và châm chích) trong vùng chi phối của dây thần kinh giữa, bao gồm ba ngón đầu tiên và nửa quay của ngón thứ tư (hình 1). (Xem mục ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)
• Đặc điểm theo thời gian – Các triệu chứng thường nặng hơn vào ban đêm và đặc trưng bởi việc làm bệnh nhân thức giấc.
• Vị trí đau – Đau và dị cảm có thể khu trú ở cổ tay, lan ra toàn bộ bàn tay hoặc lan ngược lên phía trên tới tận vai (hình 2).
• Yếu tố khởi phát – Các triệu chứng CTS thường khởi phát khi thực hiện các hoạt động gập hoặc duỗi cổ tay hoặc khi giơ tay lên cao.
• Biểu hiện nặng – Mất cảm giác cố định thường là dấu hiệu muộn, đặc trưng bởi một mô hình lâm sàng điển hình: ảnh hưởng đến các ngón do dây thần kinh giữa chi phối nhưng không ảnh hưởng đến gò mô cái. Trong trường hợp CTS nặng, tổn thương vận động dẫn đến tình trạng yếu hoặc vụng về khi sử dụng bàn tay. Các dấu hiệu lâm sàng có thể bao gồm yếu động tác dạng và đối chiếu ngón cái, cùng với teo gò mô cái.
• Chẩn đoán lâm sàng – Chẩn đoán lâm sàng CTS được đặt ra cho những bệnh nhân có triệu chứng đau hoặc dị cảm ở bàn tay, hoặc có kết quả thăm khám cho thấy mất cảm giác hoặc yếu trong vùng chi phối của dây thần kinh giữa (hình 1). (Xem mục ‘Chẩn đoán và đánh giá’ ở dưới.)

  Các nghiệm pháp khiêu gợi trong CTS bao gồm: nghiệm pháp Phalen, Tinel, nén cổ tay bằng tay, nâng bàn tay và các test động lực thần kinh chi trên. Những nghiệm pháp này sẽ hữu ích khi được phân tích trong bệnh cảnh lâm sàng phù hợp. Tuy nhiên, độ nhạy và độ đặc hiệu của các test này ở mức trung bình. (Xem mục ‘Các nghiệm pháp khiêu gợi’ ở dưới.)

• Xác chẩn và đánh giá bằng điện chẩn đoán – Chỉ định đo dẫn truyền thần kinh cho tất cả bệnh nhân có triệu chứng không điển hình để xác chẩn, và cho những bệnh nhân có triệu chứng từ trung bình đến nặng (bảng 1) hoặc tiến triển dù đã điều trị bảo tồn nhằm hỗ trợ quyết định can thiệp phẫu thuật (sơ đồ 1). (Xem mục ‘Xét nghiệm chẩn đoán cho bệnh nhân có triệu chứng từ trung bình đến nặng hoặc không điển hình’ ở dưới.)

  Chẩn đoán điện trong CTS dựa trên việc chứng minh tình trạng giảm dẫn truyền dây thần kinh giữa khi đi qua ống cổ tay, trong khi dẫn truyền ở các vị trí khác vẫn bình thường. Điện cơ (EMG) được sử dụng kết hợp với đo dẫn truyền thần kinh để loại trừ các bệnh lý khác như bệnh đa dây thần kinh, bệnh đám rối thần kinh và bệnh rễ thần kinh, đồng thời đánh giá mức độ nặng của CTS nếu đang cân nhắc phẫu thuật giải ép. (Xem mục ‘Điện chẩn đoán’ ở dưới.)

• Chẩn đoán phân biệt – Chẩn đoán phân biệt CTS bao gồm các bệnh lý thần kinh, cơ xương khớp và mạch máu có biểu hiện đau, dị cảm, mất cảm giác hoặc yếu ở cánh tay hoặc bàn tay. Rối loạn thường gặp nhất dễ nhầm lẫn với CTS là bệnh rễ thần kinh cổ, đặc biệt là tổn thương rễ C6 hoặc C7. (Xem mục ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)