TÓM TẮT
Tổng quan – Giáo dục và hỗ trợ tự quản lý bệnh đái tháo đường (DSMES) là thành phần thiết yếu trong quy trình chăm sóc cho tất cả bệnh nhân đái tháo đường. Chương trình DSMES có cấu trúc giúp cải thiện các hành vi tự chăm sóc và kết quả sức khỏe liên quan đến bệnh, điển hình là chỉ số HbA1c. (Xem mục ‘Kết quả’ ở dưới.)
Nội dung đào tạo – DSMES bao gồm các nội dung tiêu chuẩn sau:
- Cơ chế bệnh sinh và các lựa chọn điều trị.
- Quản lý dinh dưỡng và hoạt động thể chất.
- Sử dụng thuốc và theo dõi đường huyết.
- Phòng ngừa và phát hiện các biến chứng cấp tính và mạn tính.
- Các chiến lược giải quyết vấn đề tâm lý xã hội, thúc đẩy hành vi lành mạnh và kỹ năng giải quyết vấn đề hiệu quả.
(Xem mục ‘Tiêu chuẩn quốc gia Hoa Kỳ’ ở dưới.)
Bước đầu tiên trong DSMES là truyền đạt các “thông tin sinh tồn”, bao gồm: các kỹ năng cơ bản, vật tư y tế, sinh lý bệnh đơn giản, lập kế hoạch ăn uống cơ bản và hướng dẫn xử trí khẩn cấp (SOS – liên hệ với ai và khi nào cần trợ giúp) (bảng 2). (Xem mục ‘Triển khai giáo dục và hỗ trợ tự quản lý bệnh đái tháo đường’ ở dưới.)
Sau đó, chương trình DSMES sẽ tiến triển lên các nội dung nâng cao hơn. Phương pháp và mức độ truyền đạt các chủ đề này cần được cá thể hóa dựa trên độ tuổi, khả năng đọc hiểu sức khỏe và bối cảnh văn hóa của từng bệnh nhân. Hiện nay, bơm insulin và hệ thống theo dõi đường huyết liên tục (CGM) ngày càng được áp dụng rộng rãi trong chăm sóc trẻ em và thanh thiếu niên mắc đái tháo đường, do đó cần được đưa vào nội dung đào tạo. (Xem mục ‘Chiến lược giảng dạy’ ở dưới.)
Triển khai – Để DSMES đạt hiệu quả, người hướng dẫn cần có trình độ đào tạo, kinh nghiệm trong giáo dục đái tháo đường và dành đủ thời gian tiếp xúc với trẻ cũng như gia đình/người chăm sóc. Trong nhiều trường hợp, DSMES được khởi xướng và điều phối bởi một chuyên gia chăm sóc và giáo dục đái tháo đường. DSMES lấy người bệnh làm trung tâm; trẻ em và gia đình/người chăm sóc cần đóng vai trò chủ động trong quá trình học tập, cùng tham gia ra quyết định và giải quyết vấn đề. (Xem mục ‘Thời gian và chuyên môn’ ở dưới.)
Việc duy trì DSMES liên tục là rất quan trọng để tối ưu hóa kỹ năng tự quản lý suốt đời. Điều này đặc biệt thiết yếu đối với nhóm đối tượng nhi khoa do những thay đổi về phát triển và nhận thức theo thời gian. (Xem mục ‘Theo dõi’ ở dưới.)