Đánh giá tình trạng xanh xao ở trẻ em

TÓM TẮT

Nguyên nhân và nhận diện lâm sàng – Bất kỳ tình trạng nào làm giảm nồng độ hemoglobin hoặc làm thay đổi phân bố máu ra xa bề mặt cơ thể đều có thể biểu hiện là da xanh xao (bảng 1). Về mặt lâm sàng, tình trạng xanh xao do thiếu máu thường dễ nhận thấy khi nồng độ hemoglobin giảm xuống dưới 8 đến 9 g/dL (4,96 đến 5,56 mmol/L). (Xem phần ‘Nguyên nhân’ và ‘Khám thực thể’ ở dưới.)

Ổn định tình trạng – Ưu tiên hàng đầu khi đánh giá trẻ em có da xanh xao là xác định xem bệnh nhân có đang trong tình trạng nguy kịch hay không (ví dụ: mất máu đe dọa tính mạng hoặc thiếu máu tán huyết) để kịp thời triển khai các biện pháp hỗ trợ khẩn cấp (sơ đồ 3). (Xem “Sốc giảm thể tích ở trẻ em trong điều kiện đủ nguồn lực: Đánh giá và xử trí ban đầu”, mục ‘Xử trí’ và “Thiếu máu tán huyết tự miễn (AIHA) ở trẻ em: Điều trị và tiên lượng”, mục ‘Thiếu máu nặng hoặc đe dọa tính mạng’.)

Tiếp cận chẩn đoán – Chẩn đoán phân biệt tình trạng da xanh xao ở trẻ em bao gồm các bệnh lý huyết học, mất máu và các nguyên nhân ngoài huyết học (bảng 1). (Xem phần ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)

Quy trình tiếp cận chẩn đoán da xanh xao ở trẻ em trước hết cần ổn định tình trạng cho những trẻ bệnh nặng. Đối với trẻ có tình trạng ổn định, việc khai thác bệnh sử kỹ lưỡng, khám thực thể và thực hiện các xét nghiệm cơ bản (tổng phân tích tế bào máu kèm phết máu ngoại vi, thể tích trung bình hồng cầu (MCV), số lượng hồng cầu lưới — tất cả nên được thực hiện trước khi truyền máu nếu có thể) thường giúp xác định được nguyên nhân gây bệnh (sơ đồ 3). (Xem phần ‘Đánh giá’ ở dưới.)

Các xét nghiệm máu này đủ để xác định những trẻ thiếu máu đơn thuần và giúp định hướng các bước đánh giá tiếp theo (sơ đồ 2). (Xem “Tiếp cận trẻ em thiếu máu”.)