TÓM TẮT
Ý nghĩa lâm sàng – Gây chết thai nhi chủ động là việc tiêm một tác nhân dược lý vào thai nhi để làm thai ngừng phát triển trước khi tiến hành chấm dứt thai kỳ, hoặc để giảm số lượng thai (chọn lọc hoặc không chọn lọc) trong trường hợp đa thai. Thủ thuật này có thể được thực hiện thông qua nhiều kỹ thuật tiêm (tiêm trong tim, trong màng ối, trong dây rốn, trong thai nhi) và sử dụng các thuốc như kali clorid [KCl], digoxin hoặc lidocaine (hình 1). (Xem thêm phần ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Chỉ định
- Đối với bệnh nhân phá thai bằng thuốc từ tuần thứ 20 trở lên, chúng tôi đề nghị sử dụng phương pháp tiêm gây chết thai (Khuyến cáo 2C). Mục tiêu là đảm bảo thai nhi đã ngừng phát triển; việc gây chết thai cũng có thể giúp rút ngắn thời gian thực hiện thủ thuật. Chúng tôi áp dụng mô hình cùng ra quyết định, theo đó bệnh nhân có thể lựa chọn có thực hiện tiêm gây chết thai trong quy trình hay không. (Xem thêm phần ‘Phá thai bằng thuốc’ ở dưới.)
- Tiêm gây chết thai trước khi nong và hút thai (D&E) chưa cho thấy cải thiện về độ an toàn cho bệnh nhân hay rút ngắn thời gian thủ thuật. Trong thực hành lâm sàng, chúng tôi không chỉ định gây chết thai thường quy trước khi thực hiện D&E. Với những bác sĩ thực hiện tiêm gây chết thai trước D&E, đa số thực hiện khi thai từ 20 tuần trở lên. (Xem thêm phần ‘Nong và hút thai’ ở dưới.)
Chấp thuận sau khi được giải thích – Bệnh nhân có những quan điểm khác nhau về lựa chọn gây chết thai. Việc cùng ra quyết định cho phép bác sĩ trình bày các lựa chọn, tìm hiểu giá trị và mong muốn của bệnh nhân, từ đó xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp nhất cho từng trường hợp. (Xem thêm phần ‘Chấp thuận sau khi được giải thích’ ở dưới.)
Lựa chọn thuốc (xem phần ‘Lựa chọn thuốc’ ở dưới)
KCl, digoxin và lidocaine là những thuốc thường được sử dụng nhất để gây chết thai nhi.
Chúng tôi đề nghị sử dụng KCl tiêm trong tim thay vì các tác nhân khác (Khuyến cáo 2C). Mặc dù KCl có hiệu quả tức thì và tỷ lệ thành công cao, nhưng thuốc này không có sẵn ở tất cả các cơ sở y tế (do nguy cơ gây ngừng tim tử vong nếu vô tình tiêm nhầm) và một số bác sĩ ưu tiên tiêm digoxin hoặc lidocaine.
Kỹ thuật tiêm – Tất cả các thủ thuật gây chết thai đều được thực hiện dưới sự hướng dẫn liên tục của siêu âm. (Xem thêm phần ‘Vị trí và kỹ thuật tiêm’ ở dưới.)
Biến chứng – Các tác dụng phụ và biến chứng nghiêm trọng hiếm khi xảy ra nếu sử dụng liều lượng phù hợp và tránh tiêm nhầm vào cơ thể người mẹ. (Xem thêm phần ‘Tác dụng phụ và biến chứng’ ở dưới.)