Tiếp cận bệnh nhân từ chối truyền máu

TÓM TẮT

• Lý do từ chối truyền máu – Việc cùng ra quyết định (shared decision-making) giúp đảm bảo nhu cầu và nguyện vọng của bệnh nhân được tôn trọng khi họ từ chối truyền máu. Nhân chứng Giê-hô-va vẫn tiếp nhận các chăm sóc y tế hiện đại, ngoại trừ một số hình thức truyền máu nhất định. Các thành phần máu và phân đoạn tinh sạch được chấp nhận hoặc không chấp nhận có thể khác nhau tùy từng cá nhân Nhân chứng Giê-hô-va (bảng 1). Các lý do ít phổ biến hơn bao gồm lo ngại về an toàn nguồn máu hoặc từng có tiền sử phản ứng truyền máu nghiêm trọng. (Xem mục ‘Tìm hiểu niềm tin và lý do từ chối truyền máu của bệnh nhân’ ở dưới.)

• Cách thảo luận – Nội dung thảo luận cần tập trung vào nguyện vọng của bệnh nhân trong trường hợp đe dọa tính mạng (ví dụ: khả năng tử vong nếu không được truyền máu). Một bảng kiểm mẫu đã được cung cấp (bảng 3). Lâm sàng viên nên nỗ lực thấu hiểu, xây dựng mối quan hệ tốt, hỗ trợ không đối đầu, đóng vai trò là người bảo vệ quyền lợi của bệnh nhân, giữ bảo mật thông tin và ghi chép cẩn thận nguyện vọng của bệnh nhân. (Xem mục ‘Rõ ràng về nguyện vọng đồng thuận của bệnh nhân’, ‘Thảo luận kế hoạch dự phòng cho các tình huống đe dọa tính mạng’ và ‘Duy trì mối quan hệ với bệnh nhân’ ở dưới.)

• Cách ghi chép hồ sơ – Nguyện vọng của bệnh nhân về việc truyền máu có tầm quan trọng sống còn tương tự như trạng thái hồi sức (code status). Một tuyên bố ngắn gọn như “một số chế phẩm máu không được chấp nhận theo nguyện vọng của bệnh nhân” có thể được ghi kèm với thông tin dị ứng để nhắc nhở nhân viên y tế xem lại toàn bộ hồ sơ trong mục “Hồ sơ lâm sàng khẩn cấp” (Urgent Clinical Documents) hoặc trong ghi chú bệnh án. (Xem mục ‘Thảo luận kế hoạch dự phòng cho các tình huống đe dọa tính mạng’ và ‘Ghi chép đầy đủ, bao gồm cả chỉ thị trước’ ở dưới.)

• Tình huống cấp cứu – Trong trường hợp cấp cứu, nếu có bất kỳ nghi ngờ nào về nguyện vọng của bệnh nhân hoặc các cân nhắc pháp lý, hướng xử trí thận trọng là tuân thủ tiêu chuẩn chăm sóc được chấp nhận. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân có năng lực hành vi, đã được thông tin đầy đủ và mong muốn không truyền máu, việc chăm sóc nên tập trung vào các can thiệp cứu sống khác. (Xem mục ‘Bệnh nhân đang chảy máu cấp’ và ‘Báo cáo về các kết quả thành công’ ở dưới.)

• Quản lý máu cho bệnh nhân (PBM) – Các nguyên tắc quản lý máu cho bệnh nhân (PBM) tập trung vào việc giảm thiểu truyền máu:

  • Giảm mất máu – Điều trị tích cực tình trạng chảy máu, kỹ thuật phẫu thuật tỉ mỉ, điều chỉnh rối loạn đông máu, lưu ý về thuốc. Giảm thiểu mất máu bằng cách hạn chế lấy máu xét nghiệm và sử dụng ống thu thập máu cho trẻ em. (Xem mục ‘Điều trị tích cực tình trạng chảy máu’ và ‘Giảm thiểu mất máu’ ở dưới.)
  • Tăng sản xuất hồng cầu – Bổ sung sắt, vitamin B12 và acid folic nếu cần. Erythropoietin (EPO) có thể được dùng kết hợp với sắt cho bệnh nhân có nguy cơ cao thiếu máu sau phẫu thuật hoặc những người đang thực hiện hiến máu tự thân trước phẫu thuật, nếu được chấp nhận. (Xem mục ‘Tối ưu hóa sản xuất hồng cầu’ ở dưới.)
  • Tối đa hóa oxy hóa – Tối đa hóa khả năng dung nạp thiếu máu bằng cách giảm nhu cầu oxy (kiểm soát sốt, dùng thuốc an thần) và cung cấp oxy khi cần thiết (bảng 4). Có thể sử dụng “chất thay thế máu” như chất vận chuyển oxy dựa trên hemoglobin (HBOC) nếu có sẵn. (Xem mục ‘Tối đa hóa khả năng dung nạp thiếu máu’ ở dưới.)

• Một chính sách chung toàn bệnh viện về việc xử lý từ chối truyền máu có thể cung cấp những hướng dẫn quan trọng. (Xem mục ‘Tầm quan trọng của chính sách toàn bệnh viện về từ chối chế phẩm máu’ ở dưới.)

• Can thiệp theo kế hoạch – Bệnh nhân sản khoa và những người thực hiện các thủ thuật theo kế hoạch có thể hưởng lợi từ việc xét nghiệm tiền phẫu và điều trị bằng EPO (cùng sắt, vitamin B12 và folate nếu cần). Thu hồi máu tự thân và/hoặc pha loãng máu đẳng thể cấp tính (ANH) cũng có thể được áp dụng. Bệnh nhân có thể được chuyển đến trung tâm chuyên chăm sóc cho những người từ chối truyền máu. (Xem mục ‘Tối ưu hóa chuẩn bị bệnh nhân trước thủ thuật’ ở dưới.)

• Cân nhắc về đạo đức – Trẻ vị thành niên không thể đưa ra sự đồng thuận sau khi được thông tin về mặt pháp lý; lâm sàng viên phải tìm kiếm sự can thiệp pháp lý khi đứa trẻ gặp rủi ro “rõ ràng và đáng kể” từ quyết định của cha mẹ/người chăm sóc. Trong trường hợp cấp cứu đe dọa tính mạng, lâm sàng viên không nên chờ đợi can thiệp pháp lý mà nên truyền máu theo tiêu chuẩn chăm sóc. Điều này cũng áp dụng cho người lớn không có đủ hồ sơ để xác định nguyện vọng của họ. Lâm sàng viên có thể từ chối chăm sóc cho bệnh nhân không cấp cứu từ chối truyền máu nếu họ sắp xếp được việc chuyển bệnh nhân sang một người chăm sóc khác. (Xem mục ‘Các vấn đề đạo đức và pháp lý’ ở dưới.)

• Nguồn lực hỗ trợ – Các nguồn lực bao gồm chuyên gia y học truyền máu, Ủy ban Liên lạc Bệnh viện của Nhân chứng Giê-hô-va tại địa phương và các ấn phẩm từ nhiều hiệp hội khác nhau. (Xem mục ‘Nguồn lực cho lâm sàng viên’ ở dưới.)