Các phản ứng truyền máu do miễn dịch

TÓM TẮT

Các bước ban đầu: Nhiều phản ứng truyền máu miễn dịch cấp tính có thể biểu hiện bằng sốt và/hoặc các triệu chứng hô hấp. Bảng liệt kê các dấu hiệu phân biệt (bảng 1); thuật toán mô tả việc đánh giá và can thiệp ban đầu (thuật toán 1), bao gồm ngưng truyền máu ngay lập tức và duy trì đường truyền tĩnh mạch thông thoáng. (Xem “Tiếp cận bệnh nhân nghi ngờ có phản ứng truyền máu cấp tính”.)

Phản ứng sốt không do tán huyết (FNHTR): FNHTR gây ra bởi bạch cầu hoặc các cytokine trong chế phẩm máu. FNHTR thường biểu hiện bằng sốt và/hoặc ớn lạnh. Chẩn đoán được xác định dựa trên lâm sàng bằng cách loại trừ các nguyên nhân khác gây ra các triệu chứng này. Xử trí chủ yếu là hỗ trợ. Loại bỏ bạch cầu trước lưu trữ giúp giảm nguy cơ xảy ra FNHTR. (Xem ‘Phản ứng sốt không do tán huyết’ ở dưới.)

Phản ứng dị ứng: Các phản ứng dị ứng nhẹ biểu hiện bằng nổi mề đay và/hoặc phát ban mà không có các biểu hiện toàn thân. Những phản ứng này khá phổ biến và là một trong số ít trường hợp có thể tiếp tục truyền phần còn lại của chế phẩm máu; việc này chỉ nên thực hiện sau khi đã tạm dừng truyền và các phản ứng đã thuyên giảm, có thể sử dụng diphenhydramine nếu cần thiết. Dữ liệu hiện tại không ủng hộ việc sử dụng diphenhydramine dự phòng để ngăn ngừa phản ứng dị ứng. (Xem ‘Phản ứng dị ứng’ ở dưới.)

Phản ứng phản vệ: Phản ứng phản vệ là phản ứng dị ứng nghiêm trọng do sự giải phóng đột ngột và ồ ạt các chất trung gian như histamine và tryptase trong hệ thống tuần hoàn, đáp ứng với phản ứng miễn dịch qua trung gian IgE (hoặc IgG). Phản ứng thường xảy ra trong vòng vài phút sau khi bắt đầu truyền máu với các biểu hiện như khò khè, phù mạch và hạ huyết áp. Đây là những phản ứng hiếm gặp nhưng đe dọa tính mạng và cần được điều trị ngay lập tức bằng cách ngưng truyền máu, tiêm epinephrine, và hỗ trợ huyết động/hô hấp theo phác đồ dành cho người lớn (bảng 2) và trẻ em (bảng 3). (Xem ‘Phản ứng truyền máu phản vệ’ ở dưới.)

Phản ứng tán huyết: Phản ứng truyền máu tán huyết (HTR) liên quan đến quá trình tán huyết qua trung gian miễn dịch. Phản ứng có thể ở dạng cấp tính (AHTR; trong khi truyền hoặc trong vòng 24 giờ sau khi truyền) hoặc dạng muộn (DHTR; sau nhiều ngày đến nhiều tuần). AHTR thường do bất đồng nhóm máu ABO sau sai sót hành chính/quy trình, dẫn đến tán huyết trong lòng mạch và có thể đe dọa tính mạng. DHTR thường do đáp ứng nhớ đối với một kháng nguyên hồng cầu đã gặp trước đó (qua truyền máu hoặc thai kỳ) và thường ở mức độ nhẹ. Phản ứng truyền máu huyết thanh học muộn (DSTR) tương tự DHTR nhưng bệnh nhân không có triệu chứng và phản ứng chỉ được xác định hồi cứu trong quá trình làm xét nghiệm tiền truyền máu tại ngân hàng máu. Cần tránh sử dụng các đơn vị máu chứa kháng nguyên hồng cầu có liên quan trong các lần truyền máu sau. (Xem ‘Phản ứng truyền máu tán huyết’ ở dưới.)

Tổn thương phổi cấp do truyền máu (TRALI): TRALI là một dạng tổn thương phổi cấp tính đe dọa tính mạng, xảy ra khi các bạch cầu trung tính của người nhận được hoạt hóa bởi chế phẩm máu được truyền. Các triệu chứng bao gồm sốt, ớn lạnh và suy hô hấp. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ và có thể bao gồm đặt nội khí quản và thông khí cơ học. Việc đánh giá sau đó tập trung vào việc xác định người hiến máu liên quan nhằm ngăn chặn cá nhân đó tiếp tục hiến máu do nguy cơ gây TRALI cho những người nhận khác. (Xem “Tổn thương phổi cấp do truyền máu (TRALI)”.)

Ban xuất huyết sau truyền máu (PTP): PTP là một phản ứng truyền máu cực kỳ hiếm gặp, trong đó người nhận có đáp ứng nhớ dẫn đến tăng sản xuất kháng thể kháng tiểu cầu. Tình trạng này tương tự như DHTR, nhưng sự giảm tiểu cầu có thể rất nghiêm trọng do sự phá hủy “ngẫu nhiên” các tiểu cầu của chính bệnh nhân vốn thiếu kháng nguyên đó. Điều trị bao gồm truyền globulin miễn dịch tĩnh mạch (IVIG) liều cao; truyền tiểu cầu cũng có thể cần thiết trong trường hợp chảy máu nghiêm trọng hoặc có nguy cơ chảy máu cao. (Xem ‘Ban xuất huyết sau truyền máu’ ở dưới.)