TÓM TẮT
Định nghĩa và các thành phần
- Yoga thường là một hình thức tập luyện cường độ nhẹ đến trung bình. Các thành phần chính bao gồm các tư thế vận động, kiểm soát hơi thở và thiền định (Xem ‘Thực hành yoga’ ở dưới).
- Trị liệu yoga là việc áp dụng chuyên sâu các nguyên lý và kỹ thuật yoga vào điều trị các bệnh lý hoặc chấn thương cụ thể (Xem ‘Các thành phần và phong cách’ ở dưới).
Vai trò của lâm sàng
- Các bác sĩ chăm sóc sức khỏe ban đầu có thể nhận diện và chuyển gửi những bệnh nhân có khả năng hưởng lợi từ yoga; tư vấn cho bệnh nhân về lợi ích phòng bệnh và các rủi ro tiềm ẩn; đồng thời hướng dẫn lựa chọn phong cách yoga phù hợp (bảng 1), cách phòng tránh chấn thương khi tập luyện và trị liệu yoga (Xem ‘Vai trò của bác sĩ chăm sóc sức khỏe ban đầu’ ở dưới).
- Bác sĩ nên tư vấn cho bệnh nhân tập yoga cách giảm thiểu nguy cơ chấn thương. Cần đặc biệt thận trọng với những bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cổ, glôcôm (glaucoma) và loãng xương. Những bệnh nhân này nên tránh các tư thế đảo ngược, cũng như các tư thế gập hoặc ưỡn cột sống quá mức (hình 2) (Xem ‘Phòng tránh chấn thương’ ở dưới).
Lợi ích tiềm năng
- Tập luyện yoga giúp tăng cường sự linh hoạt, sức mạnh và khả năng thăng bằng, giảm căng thẳng và cải thiện nhẹ các yếu tố nguy cơ tim mạch. Tuy nhiên, yoga có thể kém hiệu quả hơn trong việc giảm nguy cơ tim mạch so với các hoạt động aerobic cường độ mạnh (Xem ‘Quần thể chung’ ở dưới).
- Ở người cao tuổi, so với nhóm đối chứng không vận động, yoga giúp cải thiện sức mạnh, độ linh hoạt, thăng bằng, chất lượng cuộc sống liên quan đến sức khỏe và có thể cải thiện các dấu ấn miễn dịch liên quan đến lão hóa. Với một số tiêu chí đánh giá, yoga có thể mang lại hiệu quả tương đương hoặc vượt trội hơn so với một số hình thức vận động khác như tập thể dục trên ghế hoặc đi bộ (Xem ‘Người cao tuổi’ ở dưới).
Nguy cơ tiềm ẩn
Nguy cơ xảy ra các biến cố bất lợi nghiêm trọng khi tập yoga là thấp, mặc dù các chấn thương nhẹ thường gặp, đặc biệt là chấn thương cơ xương khớp như đau nhức, căng cơ và bong gân. Nguy cơ chấn thương khi tập yoga tương đương với các bài tập khác có mức độ tác động và gắng sức tương tự (Xem ‘Nguy cơ tiềm ẩn’ ở dưới).
Ứng dụng lâm sàng cụ thể
Yoga có thể là một liệu pháp bổ trợ hữu ích cho các can thiệp tiêu chuẩn đối với các tình trạng sau (xem ‘Các ứng dụng tiềm năng cho các bệnh lý cụ thể’ ở dưới):
- Thai kỳ
- Hen suyễn và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)
- Xơ cứng rải rác
- Bệnh Parkinson
- Trầm cảm
- Lo âu
- Rối loạn stress sau sang chấn (PTSD)
- Stress và kiệt sức liên quan đến công việc
- Cai thuốc lá
Thách thức trong nghiên cứu yoga
Các nghiên cứu về yoga thường bộc lộ những hạn chế về mặt phương pháp luận, điều này thường làm giảm mức độ tin cậy của các kết luận (Xem ‘Thách thức trong nghiên cứu yoga’ ở dưới).