Trầm cảm đơn cực kháng trị ở người lớn: Dịch tễ học, yếu tố nguy cơ, đánh giá và tiên lượng

TÓM TẮT

Trầm cảm chủ yếu đơn cực (rối loạn trầm cảm chủ yếu) được chẩn đoán ở những bệnh nhân có ít nhất một giai đoạn trầm cảm chủ yếu và không có tiền sử hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ. Các tiêu chuẩn chẩn đoán cho một giai đoạn trầm cảm chủ yếu được liệt kê trong bảng (bảng 1). (Xem thêm “Tiếp cận bệnh nhân người trưởng thành nghi ngờ trầm cảm”.)

Trầm cảm kháng trị thường được dùng để chỉ các giai đoạn trầm cảm chủ yếu không đáp ứng thỏa đáng sau hai lần thử điều trị đơn trị liệu bằng thuốc chống trầm cảm. Tuy nhiên, định nghĩa này vẫn chưa được chuẩn hóa và trầm cảm kháng trị có thể được nhìn nhận như một dải phổ liên tục. (Xem phần ‘Trầm cảm kháng trị’ ở dưới.)

Trong số những bệnh nhân trầm cảm chủ yếu đơn cực được điều trị ban đầu, tỷ lệ kháng trị ước tính dao động từ khoảng 45% đến 65%. Các yếu tố nguy cơ bao gồm bệnh lý nội khoa và tâm thần đồng mắc, mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng trầm cảm và các sự kiện bất lợi trong cuộc sống. (Xem phần ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

Cơ chế bệnh sinh của trầm cảm kháng trị hiện chưa rõ. Các yếu tố di truyền có thể ảnh hưởng đến đáp ứng với thuốc chống trầm cảm thông qua việc tác động lên sự phân bố và chuyển hóa thuốc, nồng độ thuốc trong huyết thanh và não, cũng như các phân tử đích. Ngoài ra, sự thiếu hụt trong các mạng lưới thần kinh đặc hiệu có thể là cơ sở dẫn đến trầm cảm kháng trị. (Xem phần ‘Cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)

Đánh giá tâm thần ở bệnh nhân trầm cảm chủ yếu đơn cực kháng trị cần xác định lại chẩn đoán (bao gồm cả sự hiện diện của các triệu chứng loạn thần), ý tưởng và hành vi tự sát, tiền sử sử dụng các thuốc có thể gây trầm cảm (ví dụ: glucocorticoid và interferon), các rối loạn tâm thần đồng mắc và tiền sử điều trị trước đó. (Xem phần ‘Đánh giá và nhận diện’ ở dưới.)

Trầm cảm chủ yếu đơn cực kháng trị cuối cùng sẽ thuyên giảm sau một hoặc nhiều lần thử nghiệm các bước điều trị tiếp theo ở khoảng 67% bệnh nhân. Tuy nhiên, khả năng thuyên giảm có thể giảm dần sau mỗi lần điều trị thất bại liên tiếp, và tỷ lệ bỏ trị có thể tăng lên sau mỗi bước điều trị tiếp theo. (Xem phần ‘Tiên lượng’ ở dưới.)