TÓM TẮT
Định nghĩa – Hội chứng QT kéo dài (LQTS) là một rối loạn tái cực cơ tim, đặc trưng bởi khoảng QT kéo dài trên điện tâm đồ (dạng sóng 1). Hội chứng này làm tăng nguy cơ gây ra nhịp nhanh thất đa hình và một loại loạn nhịp tim đe dọa tính mạng đặc trưng được gọi là xoắn đỉnh (torsades de pointes – TdP) (dạng sóng 2A-B). (Xem thêm mục ‘Định nghĩa’ ở dưới.)
Có sự giao thoa tiềm tàng giữa LQTS thứ phát và bẩm sinh, vì một số người mắc LQTS thứ phát có thể mang các biến thể di truyền gây bệnh tiềm ẩn nhưng không đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn lâm sàng của LQTS bẩm sinh. (Xem thêm ‘Biến thể di truyền gây bệnh tiềm ẩn trong gen hội chứng QT kéo dài’ ở dưới và “Hội chứng QT kéo dài bẩm sinh: Sinh lý bệnh và di truyền học”.)
Sinh lý bệnh – Hầu hết các thuốc gây ra LQTS đều thông qua cơ chế ức chế dòng IKr; quá trình này được điều phối bởi một kênh kali trong tế bào cơ tim. Kênh kali này được mã hóa bởi gen KCNN2. (Xem thêm ‘Sinh lý bệnh’ ở dưới.)
Hội chứng QT kéo dài do thuốc
Yếu tố nguy cơ – Nhiều yếu tố liên quan đến đặc điểm bệnh nhân và đặc điểm thuốc có thể làm tăng nguy cơ gây LQTS do thuốc. (Xem thêm ‘Yếu tố nguy cơ gây hội chứng QT kéo dài do thuốc’ ở dưới.)
- LQTS do thuốc phổ biến hơn ở nữ giới và tỷ lệ mắc tăng dần theo tuổi. Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm rối loạn chuyển hóa như hạ kali máu, hạ magie máu, suy giảm chức năng gan và/hoặc thận, bệnh tim tiềm ẩn và vừa chuyển nhịp từ rung nhĩ.
- Các yếu tố liên quan đến phác đồ dùng thuốc làm tăng nguy cơ xoắn đỉnh (TdP) bao gồm: truyền nhanh thuốc với nồng độ cao, phối hợp với các thuốc khác có khả năng kéo dài khoảng QT hoặc làm chậm quá trình chuyển hóa thuốc do ức chế enzym cytochrome P450, và sử dụng nước bưởi chùm đồng thời.
- Các yếu tố trên ECG khiến bệnh nhân dễ gặp LQTS do thuốc bao gồm: kéo dài khoảng QT cơ bản hoặc sóng T không ổn định, xuất hiện tình trạng kéo dài QT rõ rệt hoặc thay đổi sóng T trong quá trình điều trị, và nhịp chậm.
Các thuốc cụ thể – LQTS thứ phát thường là hệ quả của việc điều trị bằng thuốc. (Xem thêm ‘Các thuốc gây kéo dài khoảng QT’ ở dưới.)
Các thuốc phổ biến bao gồm thuốc chống loạn nhịp (sotalol là phổ biến nhất), thuốc hướng thần (thuốc chống trầm cảm, thuốc chống loạn thần), opioid tổng hợp (ví dụ: methadone), thuốc tiêu hóa (cisapride và các thuốc chống nôn như droperidol, ondansetron), và thuốc kháng khuẩn (bao gồm kháng sinh macrolide và fluoroquinolone, thuốc kháng nấm và kháng virus).
Các nguyên nhân khác – Các nguyên nhân gây LQTS thứ phát ngoài thuốc bao gồm rối loạn điện giải, bệnh tim cấu trúc và bệnh tim thiếu máu cục bộ, cùng với các tình trạng loạn nhịp chậm. (Xem thêm ‘Các nguyên nhân khác’ ở dưới.)