TÓM TẮT
-
Thiếu máu Fanconi (FA) – FA là một hội chứng suy tủy di truyền (IBMFS), trong đó các tế bào không thể sửa chữa chính xác các liên kết chéo (ICLs) giữa hai sợi DNA. Điều này dẫn đến tăng độ nhạy cảm với các liệu pháp gây độc tế bào, tăng nguy cơ phát triển các bệnh lý ác tính, xuất hiện các dị tật bẩm sinh đặc trưng và suy tủy xương (BMF).
-
Di truyền học – FA có thể do các biến thể gây bệnh (tức là đột biến) trong ít nhất 22 gen khác nhau tham gia vào quá trình sửa chữa DNA (bảng 1). Các nhóm phổ biến nhất là FANCA, FANCC và FANCG. Hầu hết các trường hợp FA di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, tuy nhiên một số gen liên quan đến FA có kiểu di truyền khác; ngoại trừ một vài trường hợp, những cá thể dị hợp tử với đột biến FA được coi là người mang gen không triệu chứng. (Xem mục ‘Di truyền học’ ở dưới.)
-
Dịch tễ học – FA hiếm gặp, nhưng là hội chứng suy tủy di truyền phổ biến nhất. Một số quần thể có tỷ lệ hiện mắc cao hơn (ví dụ: người Romani ở Tây Ban Nha, người Do Thái Ashkenazi). (Xem mục ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
-
Đặc điểm lâm sàng – FA có thể biểu hiện bằng các dị tật bẩm sinh đặc trưng (bảng 2) và/hoặc các dấu hiệu liên quan đến giảm các dòng tế bào máu/suy tủy; hội chứng loạn sản tủy (MDS), bệnh bạch cầu hoặc các khối u đặc (đặc biệt là ung thư biểu mô tế bào vảy) cũng có thể xuất hiện. (Xem mục ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)
-
Đánh giá FA – Đặc điểm điển hình của FA là khiếm khuyết trong sửa chữa DNA, dẫn đến độ nhạy cảm cực cao với các tác nhân gây liên kết chéo DNA (ví dụ: diepoxybutane hoặc mitomycin C). Xét nghiệm đứt gãy nhiễm sắc thể được chỉ định cho trẻ em hoặc người trẻ tuổi có tình trạng giảm các dòng tế bào máu kéo dài (ví dụ: ≥ 2 tuần), có các bất thường về hình thái đặc trưng (ví dụ: thấp còi, đầu nhỏ, chậm phát triển, vết cà phê sữa trên da) và các dấu hiệu lâm sàng khác. (Xem mục ‘Chỉ định sàng lọc’ và ‘Xét nghiệm đứt gãy nhiễm sắc thể’ ở dưới.)
-
Chẩn đoán – Chẩn đoán FA cần giải trình tự DNA để xác định biến thể gây bệnh trong một gen liên quan đến FA. (Xem mục ‘Xét nghiệm di truyền’ ở dưới.)
Cần thực hiện xét nghiệm cho những người thân trực hệ của bệnh nhân để quản lý phù hợp và tránh chọn những cá thể mang gen làm người hiến tủy tiềm năng.
-
Chẩn đoán phân biệt – Các tình trạng khác cần phân biệt với FA bao gồm các nguyên nhân gây giảm ba dòng tế bào máu khác (ví dụ: nhiễm trùng, thuốc), giảm dòng tế bào máu do miễn dịch, thiếu máu bất sản mắc phải, đái huyết sắc tố kịch phát ban đêm, MDS, và các hội chứng suy tủy di truyền hoặc hội chứng đứt gãy nhiễm sắc thể hiếm gặp khác (bảng 4). (Xem mục ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)