TÓM TẮT
Thuật ngữ – Rối loạn lưỡng cực đặc trưng bởi các giai đoạn hưng cảm (bảng 1) và/hoặc hưng cảm nhẹ (bảng 2). Các giai đoạn này bao gồm các triệu chứng đồng thời (ví dụ: giảm nhu cầu ngủ và nói nhanh, nói nhiều) và luôn đi kèm tình trạng khí sắc hưng phấn hoặc dễ kích động, cùng với sự gia tăng hoạt động hoặc năng lượng một cách dai dẳng. Ngoài ra, trẻ em và vị thành niên mắc rối loạn lưỡng cực thường có các giai đoạn trầm cảm chủ yếu tái diễn (bảng 3); tuy nhiên, các giai đoạn trầm cảm không nhất thiết phải có để đưa ra chẩn đoán. Các phân thể của rối loạn lưỡng cực bao gồm rối loạn lưỡng cực tuýp I, rối loạn lưỡng cực tuýp II, rối loạn chu kỳ (cyclothymic disorder) và các rối loạn lưỡng cực đặc hiệu hoặc liên quan khác. (Xem thêm “Rối loạn lưỡng cực ở trẻ em: Biểu hiện lâm sàng và diễn tiến bệnh”, phần ‘Thuật ngữ’ và “Rối loạn lưỡng cực ở trẻ em: Đánh giá và chẩn đoán”, phần ‘Các rối loạn lưỡng cực’.)
Tỷ lệ hiện mắc – Tỷ lệ hiện mắc suốt đời ước tính của rối loạn lưỡng cực trong quần thể chung trẻ em và vị thành niên tại các nước phương Tây là 3,9%, và tỷ lệ của rối loạn lưỡng cực tuýp I là 0,6%. Tỷ lệ rối loạn lưỡng cực ở trẻ em trong cộng đồng tương đối ổn định, và tỷ lệ tại Hoa Kỳ cũng tương đương với các quốc gia khác. (Xem thêm ‘Tỷ lệ hiện mắc’ ở dưới.)
Cơ chế bệnh sinh – Cơ chế bệnh sinh của rối loạn lưỡng cực ở trẻ em và vị thành niên hiện chưa được làm rõ, nhưng các yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng. Ngoài ra, các yếu tố tâm lý xã hội có thể ảnh hưởng đến sự khởi phát và diễn tiến của bệnh bao gồm tình trạng kinh tế xã hội thấp, tiếp xúc với các sự kiện tiêu cực (ví dụ: lạm dụng thời thơ ấu) và cảm xúc biểu hiện cao (high expressed-emotion). (Xem thêm ‘Di truyền học’ ở dưới và “Rối loạn lưỡng cực ở người trưởng thành: Dịch tễ học và cơ chế bệnh sinh”, phần ‘Di truyền học’ và ‘Các yếu tố tâm lý xã hội’ ở dưới.)
Sinh học thần kinh – Các nghiên cứu chẩn đoán hình ảnh thần kinh về cấu trúc và chức năng cho thấy một số vùng và mạng lưới não bộ liên quan đến nhận thức (ví dụ: vỏ não trước trán) và chức năng cảm xúc (ví dụ: hạch hạnh nhân) có liên quan đến rối loạn lưỡng cực. Tuy nhiên, những phát hiện này chưa được tái lập một cách nhất quán và không có giá trị ứng dụng trong thực hành lâm sàng. (Xem thêm ‘Chẩn đoán hình ảnh thần kinh’ ở dưới.)