TÓM TẮT
Các loại liệu pháp sinh học cơ bản – Các liệu pháp sinh học dùng trong điều trị tổn thương cơ và gân được mô tả chi tiết trong nội dung chính, nhưng nhìn chung có thể chia thành hai nhóm chính (xem ‘Thuật ngữ và cơ sở lý thuyết’ ở dưới):
- Liệu pháp từ dẫn xuất máu: bao gồm tiêm máu toàn phần tự thân, huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) và các dẫn xuất chiết tách từ máu. Các chất này được tiêm trực tiếp vào vị trí tổn thương với mục đích cung cấp các cytokine và các hoạt chất khác ở nồng độ cao hơn mức sinh lý nhằm thúc đẩy quá trình tăng trưởng, sửa chữa và điều hòa phản ứng viêm. (Xem ‘Liệu pháp từ dẫn xuất máu, bao gồm huyết tương giàu tiểu cầu’ ở dưới.)
- Liệu pháp tế bào: bao gồm tế bào gốc hoặc tế bào mô đệm trung mô (MSCs), tế bào gân biệt hóa và nguyên bào sợi da. Phương pháp này đưa các tế bào trực tiếp vào mô tại chỗ (quá trình này gọi là “ghép tế bào”) để tạo ra các tác động tái tạo. (Xem ‘Liệu pháp tế bào, bao gồm tế bào gốc trung mô’ ở dưới.)
Chống chỉ định – Các liệu pháp sinh học nhìn chung được đánh giá là ít rủi ro, tuy nhiên không khuyến cáo cho các trường hợp sau:
- Bệnh nhân dị ứng với bất kỳ thành phần nào trong quá trình sản xuất.
- Đang mắc bệnh lý cấp tính nghiêm trọng (ví dụ: nhiễm trùng cấp gây sốt).
- Nhiễm trùng tại chỗ hoặc gần vị trí tiêm.
PRP và MSCs chống chỉ định đối với tất cả bệnh nhân mắc bệnh ung thư hoặc vừa mới thuyên giảm ung thư, ngoại trừ các khối u da không di căn (ví dụ: ung thư biểu mô tế bào vảy, ung thư biểu mô tế bào đáy). (Xem ‘Chỉ định và chống chỉ định của liệu pháp sinh học trong các bệnh lý cơ và gân’ ở dưới.)
Điều trị bằng PRP – Liệu pháp PRP hiện chưa có sự chuẩn hóa về phương pháp sản xuất, phác đồ điều trị hay hướng dẫn quay lại tập luyện, khiến việc đánh giá hiệu quả trở nên khó khăn. Chúng tôi khuyến cáo không nên sử dụng PRP để điều trị các bệnh lý về gân (Khuyến cáo 2B), không dùng như một liệu pháp bổ trợ trong phẫu thuật tạo hình gân (Khuyến cáo 2C), hoặc điều trị tổn thương cơ cấp tính (Khuyến cáo 2C).
Các thử nghiệm lâm sàng đánh giá PRP trên bệnh nhân bệnh lý gân không ghi nhận lợi ích lâm sàng về giảm đau, tăng sức mạnh cơ hay bằng chứng hình ảnh học về việc chữa lành mô. Kết quả các thử nghiệm lâm sàng dùng PRP bổ trợ cho phẫu thuật không đồng nhất, dù đa số báo cáo không có lợi ích lâm sàng. Hiện có rất ít bằng chứng chất lượng cao để đánh giá hiệu quả của PRP trong điều trị tổn thương cơ cấp tính. Do đó, việc sử dụng PRP cho các tình trạng trên chỉ nên giới hạn trong các thử nghiệm lâm sàng được thiết kế bài bản. (Xem ‘Liệu pháp sinh học cho tổn thương gân’ và ‘Liệu pháp sinh học cho tổn thương cơ’ ở dưới.)
Điều trị bằng tế bào trung mô – Chúng tôi khuyến cáo không nên sử dụng MSCs cho các tổn thương gân và cơ (Khuyến cáo 2C). Các thử nghiệm lâm sàng hiện có về liệu pháp MSC còn nhiều hạn chế về phương pháp luận, và hiệu quả của nó vẫn chưa rõ ràng. Việc sử dụng MSCs chỉ nên giới hạn trong các thử nghiệm lâm sàng được thiết kế bài bản. (Xem ‘Liệu pháp sinh học cho tổn thương gân’ và ‘Liệu pháp sinh học cho tổn thương cơ’ ở dưới.)
Độ an toàn – Bằng chứng từ các thử nghiệm lâm sàng cho thấy các liệu pháp sinh học, bao gồm PRP và MSCs, là an toàn và không gây ra các tác dụng bất lợi đáng kể đối với mô gân hoặc mô cơ.