Rối loạn hành vi: Dịch tễ học, biểu hiện lâm sàng, diễn tiến và chẩn đoán

TÓM TẮT

Rối loạn hành vi – Rối loạn hành vi được đặc trưng bởi nhiều hình thức hành vi hung tính và vi phạm quy tắc, xâm phạm các quyền cơ bản của người khác hoặc vi phạm các chuẩn mực xã hội phù hợp với lứa tuổi. Các triệu chứng thường dẫn đến mâu thuẫn với người lớn (ví dụ: cha mẹ, giáo viên và những người có thẩm quyền khác) hoặc bạn bè, và có thể bao gồm cả các vấn đề pháp lý. (Xem thêm ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Các yếu tố tương quan nhân khẩu học – xã hội – Rối loạn hành vi có liên quan đến nhiều yếu tố nhân khẩu học – xã hội, bao gồm: độ tuổi trẻ hơn, nam giới, trình độ học vấn thấp, thu nhập thấp, tình trạng ly thân hoặc ly hôn, cư trú tại các đô thị lớn, và những người tự định nghĩa là người Da trắng không thuộc nhóm gốc Tây Ban Nha (non-Hispanic White) so với nhóm gốc Tây Ban Nha (Hispanic). (Xem thêm ‘Các yếu tố tương quan nhân khẩu học – xã hội’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng – Đặc điểm nổi bật của rối loạn hành vi là một mô hình hành vi xâm phạm các quyền cơ bản của người khác hoặc vi phạm các chuẩn mực, quy tắc xã hội chính phù hợp với lứa tuổi. Điều này được biểu hiện thông qua ba hoặc nhiều triệu chứng hung tính và/hoặc vi phạm quy tắc trong vòng một năm qua, với ít nhất một triệu chứng xuất hiện trong sáu tháng gần đây.

Các triệu chứng của rối loạn hành vi rất đa dạng, được chia thành bốn nhóm chính: các triệu chứng hung tính hoặc đe dọa gây hại cho người và động vật; hành vi không hung tính gây mất mát hoặc hư hỏng tài sản; gian dối hoặc trộm cắp; và vi phạm quy tắc nghiêm trọng. (Xem thêm ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Diễn tiến – Diễn tiến bệnh lý đa dạng với độ tuổi khởi phát trung vị là 12 tuổi. Rối loạn hành vi thường (nhưng không phải luôn luôn) được tiền đề bởi sự phát triển của rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) hoặc rối loạn chống đối thách thức (ODD) trong thời thơ ấu. Các triệu chứng có thể kéo dài đến tuổi trưởng thành, ở một số bệnh nhân sẽ tiến triển thành rối loạn nhân cách chống đối xã hội.

Trẻ em và thanh thiếu niên mắc rối loạn hành vi có nguy cơ cao bị suy giảm chức năng khi trưởng thành (ví dụ: trong các mối quan hệ, giáo dục, công việc và các vấn đề pháp lý) và mắc các bệnh lý tâm thần khác như rối loạn kiểm soát xung động, lạm dụng chất, rối loạn lo âu và rối loạn khí sắc, đặc biệt nếu tình trạng rối loạn hành vi nghiêm trọng và/hoặc kéo dài. (Xem thêm ‘Diễn tiến’ ở dưới.)

Đánh giá – Chúng tôi xem xét chẩn đoán rối loạn hành vi ở tất cả thanh thiếu niên có các vấn đề hành vi kéo dài gây ảnh hưởng đến kết quả học tập, hiệu suất làm việc hoặc gây xáo trộn tâm lý xã hội. Chúng tôi đánh giá các vấn đề về tương tác hoặc mối quan hệ, các vấn đề liên quan đến trường học hoặc công việc, và các vấn đề pháp lý trong nhiều tình huống và môi trường khác nhau. Trẻ dưới 10 tuổi hiếm khi được coi là nguồn cung cấp thông tin đáng tin cậy. Chúng tôi thường sử dụng bảng câu hỏi dành cho cha mẹ, người chăm sóc và giáo viên để bổ sung hoặc thay thế cho các cuộc phỏng vấn có cấu trúc hoặc bán cấu trúc. (Xem thêm ‘Đánh giá’ ở dưới.)

Chẩn đoán phân biệt – Chúng tôi phân biệt rối loạn hành vi với các rối loạn khác có biểu hiện tương tự hoặc chồng lấp thông qua khai thác bệnh sử chi tiết và đánh giá lâm sàng. Các rối loạn này bao gồm ODD, ADHD, rối loạn thích ứng, rối loạn stress sau sang chấn, các rối loạn khí sắc, rối loạn điều chỉnh khí sắc gây rối, rối loạn bùng phát ngắt quãng và rối loạn nhân cách chống đối xã hội. (Xem thêm ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)