TÓM TẮT
Các thuật toán cung cấp hướng tiếp cận chẩn đoán cho trẻ có song thị cấp tính (sơ đồ 1) hoặc nhìn mờ (sơ đồ 2).
Ở bệnh nhân song thị, chấn thương hốc mắt kèm song thị khi nhìn lên gợi ý gãy xương hốc mắt gây kẹt cơ thẳng dưới. Việc đánh giá kỹ vị trí nhãn cầu, các khiếm khuyết trong vận nhãn, cũng như phân biệt song thị theo trục dọc hay trục ngang sẽ giúp xác định tình trạng liệt dây thần kinh sọ III, IV hoặc VI. Lồi mắt gợi ý bệnh lý mắt Graves, trong khi tình trạng yếu cơ toàn thân thường liên quan đến song thị do ngộ độc botulism, hội chứng Miller Fisher, nhược cơ hoặc liệt do ve. Đau mắt kèm lồi mắt là dấu hiệu cảnh báo quan trọng của viêm tấy hốc mắt và huyết khối xoang hang. Song thị do co giật, đau nửa đầu hoặc ngộ độc chất độc thường mang tính chất thoáng qua và đi kèm với các đặc điểm điển hình của các tình trạng này.
Ở trẻ khởi phát nhìn mờ cấp tính, tiền sử chấn thương gợi ý trầy xước giác mạc hoặc xuất huyết tiền phòng. Đau mắt không do chấn thương là đặc điểm của viêm kết mạc, dị vật giác mạc nông hoặc viêm giác mạc. Tắc nhánh động mạch hoặc tĩnh mạch võng mạc thường không gây đau.
Những bệnh nhân có than phiền về thị lực nhưng không có cơ sở thực thể, đồng thời kết quả thăm khám tại giường hoặc khám chuyên khoa cho thấy sự mâu thuẫn trong triệu chứng, được chẩn đoán là rối loạn triệu chứng thần kinh chức năng (rối loạn chuyển di).
Ngược lại với nhìn mờ cấp tính, nhìn mờ bán cấp hoặc mạn tính thường do các tật khúc xạ chưa được điều chỉnh như cận thị, viễn thị nặng hoặc loạn thị. Việc đánh giá và xử trí tật khúc xạ ở trẻ em được thảo luận riêng. (Xem “Tật khúc xạ ở trẻ em”.)
TÓM TẮT
Nguyên nhân – Sự thay đổi thị lực cấp tính có thể do nhiều tình trạng khác nhau:
- Song thị hai mắt xảy ra khi các trục thị giác bị lệch và cần được đánh giá kịp thời. Cơ chế bệnh sinh bao gồm liệt dây thần kinh sọ III, IV hoặc VI; các tình trạng gây mất kiểm soát vận nhãn tạm thời; tổn thương dạng khối ở hốc mắt; hoặc yếu/rối loạn chức năng cơ vận nhãn. (Xem mục ‘Nguyên nhân gây song thị’ ở dưới.)
- Nhìn mờ cấp tính thường liên quan nhất đến viêm kết mạc hoặc trầy xước giác mạc. Các tình trạng ít gặp hơn bao gồm viêm giác mạc, xuất huyết tiền phòng và tắc động mạch hoặc tĩnh mạch võng mạc. (Xem mục ‘Nguyên nhân gây nhìn mờ’ ở dưới.)
Đánh giá – Việc khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng kỹ lưỡng thường cung cấp những thông tin then chốt để chẩn đoán nguyên nhân gây thay đổi thị lực. (Xem mục ‘Đánh giá’ ở dưới.)
Tiếp cận chẩn đoán – Hướng tiếp cận chẩn đoán để xác định nguyên nhân gây song thị và nhìn mờ được trình bày trong các thuật toán (sơ đồ 1 và sơ đồ 2).