Giải phẫu hệ tiết niệu – sinh dục nữ trong phẫu thuật

TÓM TẮT

• Cơ sở lý luận – Việc thực hiện phẫu thuật vùng chậu nữ đòi hỏi kiến thức toàn diện về giải phẫu vùng chậu để tiếp cận an toàn, tối đa hóa khả năng bộc lộ, đảm bảo cầm máu và tránh tổn thương tạng, mạch máu cũng như thần kinh. (Xem thêm mục ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
• Xương chậu – Xương chậu bao gồm xương chậu trái và phải, xương cùng và xương cụt (hình 3 và ảnh 3). Khung chậu xương là nền tảng vững chắc, nơi bám của tất cả các dây chằng và cơ vùng chậu. (Xem thêm mục ‘Xương chậu’ ở dưới.)
• Cơ vùng chậu
  • Thành bên – Cơ bịt trong và cơ hình lê là các cơ thuộc thành bên vùng chậu (hình 2). (Xem thêm mục ‘Cơ thành bên vùng chậu’ ở dưới.)
  • Cơ vân – Các cơ vân của sàn chậu bao gồm phức hợp cơ nâng hậu môn, cơ cụt, cơ thắt hậu môn ngoài, cơ thắt niệu đạo vân, cùng các cơ tầng nông và tầng sâu của vùng đáy chậu (hình 2). Phức hợp cơ nâng hậu môn bao gồm cơ mu cụt (còn gọi là cơ mu tạng), cơ mu trực tràng và cơ chậu cụt. (Xem thêm mục ‘Cơ sàn chậu’ ở dưới.)
  • Chi phối thần kinh – Thần kinh cơ nâng hậu môn bắt nguồn từ S3, S4 và/hoặc S5, chi phối cho cả cơ cụt và phức hợp cơ nâng hậu môn (hình 9). Thần kinh thẹn chi phối cơ thắt niệu đạo vân, cơ thắt hậu môn ngoài, các cơ tầng nông và tầng sâu của vùng đáy chậu, đồng thời dẫn truyền cảm giác cho cơ quan sinh dục ngoài. Thần kinh thẹn bắt nguồn từ các rễ thần kinh cùng từ S2 đến S4 (trong đó S3 đóng góp nhiều nhất) (hình 6). (Xem thêm mục ‘Thần kinh và mạch máu vùng chậu’ ở dưới.)
• Đường sinh dục dưới – Đường sinh dục dưới ở nữ bao gồm âm hộ (bao gồm cả âm vật) và âm đạo. (Xem thêm mục ‘Đường sinh dục dưới’ ở dưới.)
• Đường tiết niệu dưới – Các cấu trúc của hệ tiết niệu nằm trong vùng chậu bao gồm niệu đạo, bàng quang và đoạn xa của niệu quản (hình 21). Niệu quản là các cấu trúc sau phúc mạc chạy từ bể thận đến bàng quang. Việc nắm vững lộ trình của niệu quản là rất quan trọng để tránh tổn thương trong phẫu thuật vùng chậu. (Xem thêm mục ‘Đường tiết niệu dưới’ ở dưới.)