TÓM TẮT
Trong Tiêu chuẩn Chăm sóc Y tế cho Bệnh nhân Đái tháo đường năm 2022, Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) không khuyến cáo tầm soát định kỳ bệnh động mạch vành (CHD) ở những bệnh nhân đái tháo đường không có triệu chứng, vì kết cục điều trị không được cải thiện miễn là các yếu tố nguy cơ tim mạch được kiểm soát tốt 82. Tuy nhiên, trong hướng dẫn năm 2019 của Hiệp hội Tim mạch Châu Âu (ESC) về đái tháo đường, tiền đái tháo đường và bệnh tim mạch, nhóm biên soạn kết luận rằng việc tầm soát định kỳ ở bệnh nhân không triệu chứng vẫn còn gây tranh cãi và đang được thảo luận 76. Ngoài ra, hướng dẫn cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải định nghĩa rõ hơn đặc điểm của nhóm bệnh nhân cần tầm soát CHD, đồng thời cho rằng việc tầm soát CHD thầm lặng có thể được cân nhắc ở những bệnh nhân đái tháo đường chọn lọc có nguy cơ cao, chẳng hạn như bệnh nhân mắc bệnh động mạch ngoại biên, có điểm canxi động mạch vành cao hoặc có protein niệu.
TỔNG KẾT VÀ KHUYẾN CÁO
Nguy cơ tim mạch tăng cao – Đái tháo đường làm tăng gấp đôi nguy cơ mắc bệnh động mạch vành (CHD), đột quỵ và tử vong do bệnh tim mạch (CVD). Bên cạnh việc gia tăng các biến cố tim mạch, bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2 cũng có tỷ lệ mắc CHD không triệu chứng cao hơn so với quần thể chung. (Xem mục ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Dịch tễ học – Các yếu tố ảnh hưởng đến nguy cơ phát triển bệnh tim mạch ở người bệnh đái tháo đường bao gồm tuổi tác, tuýp đái tháo đường (tuýp 1 hoặc tuýp 2) và thời gian mắc bệnh. (Xem mục ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
Mục đích của tầm soát – Mục đích chính của việc tầm soát CHD ở bệnh nhân đái tháo đường là nhằm xác định những bệnh nhân có tiên lượng có thể cải thiện thông qua can thiệp (ví dụ: điều trị nội khoa các yếu tố nguy cơ hoặc tái thông mạch vành). Ở hầu hết bệnh nhân đái tháo đường, kết quả tầm soát thường không làm thay đổi phác đồ điều trị nội khoa, vì các biện pháp dự phòng tích cực như kiểm soát huyết áp và lipid máu đã được chỉ định. Tuy nhiên, việc sử dụng aspirin liều thấp có thể không phù hợp cho tất cả các trường hợp đái tháo đường không triệu chứng, do hơn 30% những bệnh nhân này không mắc CHD. (Xem mục ‘Các vấn đề trong tầm soát’ và ‘Chụp cắt lớp vi tính’ ở dưới.)
Không tầm soát định kỳ CHD – Chúng tôi không thực hiện tầm soát định kỳ CHD cho những bệnh nhân đái tháo đường không có triệu chứng. Ở những bệnh nhân đái tháo đường tuýp 1 hoặc tuýp 2 không chọn lọc, không triệu chứng và đang được điều trị giảm thiểu các yếu tố nguy cơ phù hợp, việc tầm soát CHD không cho thấy sự cải thiện về kết cục lâm sàng. Các phân nhóm nguy cơ cao có thể hưởng lợi từ tầm soát (và tái thông mạch vành) để cải thiện kết cục vẫn chưa được xác định rõ trong các thử nghiệm lâm sàng. Lợi ích thực sự của tầm soát có thể nằm ở việc phát hiện các bệnh tim mạch nguy cơ cao (cần phải tái thông mạch vành); việc sử dụng tuần tự điểm canxi động mạch vành (CAC) sau đó là nghiệm pháp gắng sức ở những cá thể nguy cơ cao có thể được xem xét trong các thử nghiệm tương lai. (Xem mục ‘Tầm soát CHD dưới lâm sàng có cải thiện kết cục không?’ ở dưới, cùng với bài “Tổng quan về chăm sóc y tế chung cho người trưởng thành không mang thai mắc đái tháo đường” và “Liệu pháp hạ LDL-cholesterol trong dự phòng tiên phát bệnh tim mạch”.)
Vai trò của điểm CAC trong phân tầng nguy cơ được thảo luận riêng. (Xem “Điểm canxi động mạch vành (CAC): Tổng quan và ứng dụng lâm sàng”.)