Các nguyên tắc chung của liệu pháp insulin trong đái tháo đường

TÓM TẮT

Các chế phẩm insulin thường dùng – Có thể sử dụng insulin người hoặc insulin analog để điều trị đái tháo đường. Thời gian khởi phát, đỉnh tác dụng và thời gian tác dụng ước tính của các loại insulin thường dùng nhất được trình bày trong bảng (bảng 1). Các insulin analog (lispro, aspart, glulisine, glargine, detemir, degludec) được phát triển nhằm tạo ra đặc tính tác dụng mô phỏng sinh lý insulin chính xác hơn. Các analog insulin tác dụng nhanh (insulin lispro, lispro-aabc, aspart, faster aspart và glulisine) có thời gian khởi phát nhanh hơn và thời gian tác dụng ngắn hơn so với insulin regular khi dùng để kiểm soát đường huyết sau ăn; trong khi đó, các analog tác dụng kéo dài có thời gian tác dụng dài hơn và ổn định hơn so với NPH khi dùng làm liều nền (hình 1). (Xem thêm mục ‘Các chế phẩm insulin’ ở dưới.)

Các dạng insulin nồng độ cao – Các dạng insulin nồng độ cao có thể được sử dụng để kiểm soát tăng đường huyết ở những bệnh nhân kháng insulin nặng (ví dụ: yêu cầu tổng liều insulin trên 200 đơn vị/ngày). (Xem thêm mục ‘Insulin regular U-500’, ‘Các analog insulin nền’ và ‘Các analog insulin tác dụng nhanh’ ở dưới.)

Insulin phối hợp (Pre-mixed insulin) – Chúng tôi thường không chỉ định các loại insulin phối hợp tỷ lệ cố định thương mại trong điều trị đái tháo đường type 1. Các phác đồ điều trị tích cực ở bệnh nhân đái tháo đường type 1 đòi hỏi phải điều chỉnh thường xuyên liều bolus trước bữa ăn bằng insulin tác dụng ngắn hoặc tác dụng nhanh. Insulin phối hợp có thể được sử dụng cho một số bệnh nhân đái tháo đường type 2 để thuận tiện, nếu tỷ lệ insulin phù hợp với nhu cầu của bệnh nhân. Cần tuân thủ các hướng dẫn cụ thể khi phối hợp insulin để tránh làm thay đổi tốc độ hấp thu và đỉnh tác dụng. (Xem thêm mục ‘Insulin phối hợp’ ở dưới.)

Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của insulin – Để sử dụng insulin hiệu quả, cần hiểu rõ các biến số chính ảnh hưởng đến mức độ kiểm soát đường huyết, bao gồm: chế phẩm insulin, vị trí tiêm, kỹ thuật tiêm, kích thước kho dự trữ dưới da và lưu lượng máu dưới da. (Xem thêm mục ‘Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của insulin’ ở dưới.)

Vị trí tiêm insulin – Tốc độ hấp thu nhanh nhất khi tiêm vào thành bụng, đặc biệt là với insulin người, do đó thành bụng có thể là vị trí ưu tiên khi tiêm insulin trước bữa ăn. Tốc độ hấp thu chậm hơn ở vùng đùi hoặc mông có thể phù hợp cho các liều insulin tác dụng trung gian vào buổi tối. Việc hấp thu các analog insulin nền tác dụng kéo dài như glargine và degludec dường như không bị ảnh hưởng đáng kể bởi vị trí tiêm. (Xem thêm mục ‘Vị trí tiêm’ ở dưới.)

Kỹ thuật tiêm insulin – Tất cả những người sử dụng insulin cần được hướng dẫn kỹ thuật tiêm insulin đúng cách. (Xem thêm mục ‘Kỹ thuật tiêm’ ở dưới.)

Kích thước kho dự trữ dưới da – Sự hấp thu insulin thay đổi tùy theo từng cá thể và thay đổi ở cùng một người, đặc biệt là đối với các chế phẩm tác dụng kéo dài. Sự biến thiên này rõ rệt hơn khi liều tiêm lớn hơn. (Xem thêm mục ‘Kích thước kho dự trữ dưới da’ ở dưới.)