Quản lý dị ứng thực phẩm: Tránh né

TÓM TẮT

• Tổng quan – Sau khi chẩn đoán dị ứng thực phẩm, việc hướng dẫn bệnh nhân (và gia đình) cách phòng tránh là một can thiệp điều trị then chốt. Việc tuân thủ nghiêm ngặt chế độ kiêng khem về lý thuyết thì đơn giản nhưng thực tế lại khó thực hiện. (Xem thêm phần ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

• Các hình thức phơi nhiễm và phản ứng – Phần lớn các phản ứng dị ứng nghiêm trọng xảy ra sau khi ăn hoặc uống thực phẩm. Tiếp xúc qua da có thể gây ra các triệu chứng tại chỗ, và hít phải các tác nhân dị ứng có thể gây viêm mũi hoặc các triệu chứng hen suyễn. Việc chỉ ngửi thực phẩm thường không gây ra phản ứng dị ứng. (Xem thêm phần ‘Các cân nhắc chung’ ở dưới.)

• Ghi nhãn hướng dẫn – Quy định về ghi nhãn thực phẩm khác nhau tùy theo từng quốc gia. Tính đến tháng 1 năm 2023, luật pháp Hoa Kỳ yêu cầu phải khai báo rõ ràng chín “tác nhân gây dị ứng chính” bằng tiếng Anh: sữa, trứng, cá, động vật có vỏ, hạt cây, mè (vừng), lúa mì, lạc (đậu phộng) và đậu nành. Tuy nhiên, các thành phần khác vẫn có thể được liệt kê bằng những thuật ngữ mơ hồ như “hương liệu tự nhiên” hoặc “gia vị” (Xem thêm phần ‘Ghi nhãn thực phẩm’ ở dưới). Danh sách các thuật ngữ dùng cho các tác nhân gây dị ứng phổ biến này được cung cấp tại Tổ chức Nghiên cứu và Giáo dục về Dị ứng Thực phẩm [FARE]. Các quy định tương tự cũng được áp dụng tại các quốc gia trong Liên minh Châu Âu.

• Chuẩn bị bữa ăn – Khi chuẩn bị bữa ăn không chứa tác nhân gây dị ứng cho một gia đình mà trong đó một số thành viên vẫn sử dụng thực phẩm gây dị ứng, cần hướng dẫn kỹ về việc tránh nhiễm chéo, bảo quản an toàn và quy trình vệ sinh. (Xem thêm phần ‘Kỹ năng sinh hoạt hàng ngày’ ở dưới.)

• Ăn uống tại nhà hàng – Để đảm bảo an toàn khi ăn tại nhà hàng, người tiêu dùng cần trao đổi trực tiếp với người chế biến món ăn. Bệnh nhân cần thông báo rõ những loại thực phẩm không thể ăn và yêu cầu tránh nhiễm chéo tác nhân gây dị ứng trong quá trình chế biến và phục vụ. Có thể sử dụng các thẻ ghi sẵn thông tin quan trọng để đưa cho đầu bếp nhằm củng cố thêm cho các hướng dẫn bằng lời nói. (Xem thêm phần ‘Bữa ăn tại nhà hàng’ ở dưới.)

• Phơi nhiễm qua các sản phẩm không phải thực phẩm – Thuốc, vắc-xin, mỹ phẩm và các vật dụng thủ công cũng là những nguồn phơi nhiễm tiềm ẩn không ngờ tới. (Xem thêm phần ‘Tác nhân gây dị ứng thực phẩm trong các sản phẩm không phải thực phẩm’ ở dưới.)

• Phơi nhiễm qua tiếp xúc giữa người với người – Phản ứng dị ứng có thể xảy ra do tiếp xúc với nước bọt của người vừa ăn thực phẩm gây dị ứng thông qua việc dùng chung dụng cụ ăn uống hoặc hôn sâu. Để giảm nồng độ tác nhân gây dị ứng trong nước bọt, việc chờ đợi vài giờ và ăn các loại thực phẩm khác sẽ hiệu quả hơn các biện pháp can thiệp tức thời như đánh răng hoặc nhai kẹo cao su. Các phản ứng do các hình thức tiếp xúc thân mật khác hiếm khi được báo cáo. (Xem thêm phần ‘Tiếp xúc giữa người với người’ ở dưới.)