Nang và áp-xe tuyến Bartholin: Kỹ thuật đặt catheter Word

TÓM TẮT

Chỉ định – Xử trí bằng rạch dẫn lưu (I&D) và đặt sonde Word thường được áp dụng cho bệnh nhân xuất hiện nang hoặc áp xe tuyến Bartholin kích thước lớn (ví dụ: ≥3 cm) lần đầu hoặc lần thứ hai (hình 2). Việc lựa chọn đặt sonde Word so với các thủ thuật khác (ví dụ: phẫu thuật tạo miệng túi – marsupialization, cắt bỏ tuyến) được thảo luận trong một phần riêng. (Xem thêm ‘Chỉ định và chống chỉ định’ ở dưới và “Khối u tuyến Bartholin”, phần ‘Xử trí ban đầu’.)

Chống chỉ định – Thân của sonde Word được làm từ latex, do đó chống chỉ định sử dụng thiết bị này cho bệnh nhân dị ứng latex. (Xem thêm ‘Chỉ định và chống chỉ định’ ở dưới.)

Đánh giá trước thủ thuật

Bệnh nhân được thăm khám trước khi thực hiện thủ thuật để xác nhận khối u là nang hoặc áp xe tuyến Bartholin (hình 1), thay vì các khối u vùng âm hộ khác. (Xem thêm ‘Đánh giá trước thủ thuật’ ở dưới.)

Cần thực hiện sinh thiết đối với những bệnh nhân nghi ngờ ác tính (ví dụ: khối u có thành phần đặc, thành nang hoặc thành áp xe dính vào tổ chức xung quanh, khối u tồn tại dai dẳng, hoặc bệnh nhân đã mãn kinh). Nội dung này được thảo luận chi tiết trong một phần riêng. (Xem thêm “Khối u tuyến Bartholin”, phần ‘Sinh thiết’.)

Quy trình thực hiện (xem ‘Quy trình’ ở dưới)

• Tiêm 1 đến 3 mL thuốc gây tê tại chỗ để gây tê vùng dự định rạch.
• Sử dụng lưỡi dao số 11 rạch một đường nhỏ khoảng 5 mm, sâu 1,5 cm tại hoặc phía sau màng trinh ở cửa âm đạo để mở nang hoặc áp xe.
• Dẫn lưu hoàn toàn dịch nang hoặc mủ áp xe, sử dụng kẹp hemostat để phá vỡ các vách ngăn.
• Sử dụng tăm bông lấy mẫu mủ áp xe để nuôi cấy và định danh vi khuẩn.
• Đặt sonde Word vào khoang trống, bơm 2 đến 3 mL nước muối sinh lý hoặc nước cất để làm căng bóng, sau đó đẩy phần đầu sonde vào trong âm đạo (hình 2).

Biến chứng – Biến chứng ít gặp, bao gồm chảy máu, nhiễm trùng và để lại sẹo. (Xem thêm ‘Biến chứng’ ở dưới.)

Theo dõi – Sonde được lưu tại chỗ ít nhất 4 tuần để thúc đẩy hình thành đường rò biểu mô hóa, giúp dẫn lưu vĩnh viễn các dịch tiết của tuyến, mặc dù quá trình biểu mô hóa có thể xảy ra sớm nhất sau 3 tuần. Khi đường rò đã biểu mô hóa tốt, tiến hành rút sonde. (Xem thêm ‘Diễn tiến lâm sàng’ ở dưới.)

Tái phát – Tỷ lệ tái phát xảy ra ở khoảng 2 đến 15% bệnh nhân. Việc xử trí tái phát bằng cách rạch dẫn lưu và đặt sonde Word lần hai hoặc thực hiện các thủ thuật khác (phẫu thuật tạo miệng túi, cắt bỏ tuyến) được thảo luận trong một phần riêng. (Xem thêm “Khối u tuyến Bartholin”, phần ‘Xử trí các khối u tái phát’.)