TÓM TẮT
Tổng quan – Đáp ứng miễn dịch của cơ thể chống lại Bacillus Calmette-Guérin (BCG), Mycobacteria không điển hình (NTM), cũng như Salmonella và các tác nhân gây bệnh nội bào trong đại thực bào khác, bao gồm cả Mycobacterium tuberculosis, phụ thuộc vào con đường interferon (IFN) gamma/interleukin (IL) 12/protein truyền tín hiệu và kích hoạt phiên mã (STAT) 1 (hình 1). Các khiếm khuyết di truyền trong con đường này dẫn đến nhiễm Mycobacteria và các loại nhiễm trùng khác (bảng 2). Cần lưu ý rằng các tự kháng thể kháng IFN-gamma có thể mô phỏng hoàn toàn hội chứng MSMD và thường gặp nhất ở những người có nguồn gốc Đông Nam Á. (Xem phần ‘Giới thiệu’ ở dưới và “Hội chứng nhạy cảm di truyền với các bệnh do Mycobacteria: Tổng quan”.)
Khiếm khuyết IL12RB1 và IL-12p40 – Thiếu hụt thụ thể IL-12 beta 1 (IL12RB1) là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra MSMD. Thiếu hụt IL12RB1 và IL-12p40 có biểu hiện lâm sàng đa dạng, nhưng thường gặp là nhiễm BCG lan tỏa hoặc, tại các quốc gia không tiêm vaccine BCG, là nhiễm NTM lan tỏa hoặc nhiễm vi khuẩn nội bào lan tỏa như nhiễm salmonella. (Xem phần ‘Thiếu hụt IL12RB1’ và ‘Thiếu hụt IL-12 p40’ ở dưới.)
Khiếm khuyết IFNGR – Các khiếm khuyết thụ thể IFN-gamma (IFNGR) là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất được xác định gây ra MSMD. Các khiếm khuyết này có thể di truyền lặn (thường diễn tiến nặng và cần ghép tế bào tạo máu – HCT) hoặc di truyền trội.
- Bệnh nhân thiếu hụt IFNGR2 có xu hướng tiến triển nhiễm Mycobacteria lan tỏa nặng trong thời thơ ấu hoặc những năm đầu đời, đòi hỏi phải điều trị kháng Mycobacteria liên tục và HCT.
- Thiếu hụt IFNGR1 một phần di truyền trội (AD) thường khởi phát muộn hơn vào thời thơ ấu hoặc tuổi dậy thì với tình trạng nhiễm BCG hoặc NTM khu trú nặng (ví dụ: viêm xương tủy đa ổ) hoặc lan tỏa, nhiễm nấm nội sinh lan tỏa hoặc nhiễm salmonella.
- Thiếu hụt IFNGR2 một phần di truyền trội (AD) và thiếu hụt IFNGR1, IFNGR2 một phần di truyền lặn (AR) là những trường hợp hiếm gặp.
(Xem phần ‘Thiếu hụt thụ thể IFN-gamma’ ở dưới.)
Khiếm khuyết STAT1 – Mất hoàn toàn STAT1 do di truyền lặn diễn tiến nặng, gây nhiễm Mycobacteria và virus nghiêm trọng và tử vong sớm. Các biến thể gây bệnh trội âm (DN) có biểu hiện nhẹ hơn, dễ dẫn đến nhiễm NTM khu trú và có thể quản lý điều trị nội khoa. Các biến thể gây bệnh STAT1 tăng chức năng (GOF) di truyền trội thường biểu hiện bằng bệnh nấm Candida niêm mạc da, nhiễm virus và vi khuẩn, nhưng cũng có thể nhiễm NTM. (Xem phần ‘Khiếm khuyết STAT1’ ở dưới.)
Thiếu hụt GATA2 – Thiếu hụt protein gắn GATA 2 (GATA2) dẫn đến hội chứng giảm bạch cầu đơn nhân và bệnh Mycobacteria (MonoMAC), làm tăng nguy cơ nhiễm NTM lan tỏa khởi phát ở trẻ lớn hoặc người trưởng thành, nhiễm virus, hội chứng loạn sản tủy, bệnh bạch cầu và bệnh protein phế nang phổi. (Xem phần ‘Thiếu hụt GATA2 (Hội chứng MonoMAC)’ ở dưới.)