Tế bào trình diện kháng nguyên

TÓM TẮT

Tế bào trình diện kháng nguyên (APC) – Để kích thích đáp ứng miễn dịch thích nghi, kháng nguyên phải được xử lý và trình diện dưới dạng mà tế bào T có thể nhận diện, đồng thời kèm theo các tín hiệu hỗ trợ phù hợp. Các tế bào thực hiện chức năng này được gọi là tế bào trình diện kháng nguyên (APC). Các APC chính bao gồm đại thực bào, tế bào dendritic (tế bào gai) và lympho B. (Xem ‘APC chuyên nghiệp’ ở dưới.)

Chức năng của APC – APC có bốn chức năng chính (xem ‘Các chức năng chính’ ở dưới):

• Giám sát môi trường nội bào và ngoại bào – Các kháng nguyên protein nội bào được xử lý và trình diện thông qua phân tử phức hợp hòa hợp mô chính (MHC) lớp I (hình 1). Các APC trình diện kháng nguyên theo cơ chế này sẽ kích thích đáp ứng của tế bào T gây độc CD8+, dẫn đến tiêu diệt các tế bào nhiễm virus hoặc các tác nhân gây bệnh nội bào khác. (Xem ‘Giám sát môi trường nội bào’ ở dưới.)

• Xử lý kháng nguyên thông qua các con đường đặc hiệu:

  • Kháng nguyên protein nội bào được xử lý và trình diện cùng với phân tử MHC lớp I (hình 1). Các APC trình diện kháng nguyên theo cách này sẽ kích thích đáp ứng của tế bào T gây độc CD8+, dẫn đến tiêu diệt các tế bào nhiễm virus hoặc các tác nhân gây bệnh nội bào khác. (Xem ‘Giám sát môi trường nội bào’ ở dưới.)
  • Kháng nguyên protein ngoại bào được xử lý và trình diện cùng với phân tử MHC lớp II (hình 2). Các APC trình diện kháng nguyên qua con đường này sẽ hoạt hóa tế bào T hỗ trợ CD4+, dẫn đến sản xuất kháng thể đặc hiệu và tạo đáp ứng miễn dịch dịch thể. Đáp ứng này đóng vai trò quan trọng trong việc phòng vệ chống lại vi khuẩn ngoại bào, ký sinh trùng và trong các bệnh lý dị ứng. (Xem ‘Giám sát môi trường ngoại bào’ ở dưới.)
  • Các kháng nguyên không phải peptide, chẳng hạn như lipid và chất chuyển hóa, được trình diện bởi các phân tử giống MHC là CD1 và phân tử liên quan đến MHC I (MR1). (Xem ‘Sự trình diện kháng nguyên lipid bởi CD1’ ở dưới.)

• Vận chuyển kháng nguyên từ mô đến các cơ quan lympho ngoại vi và hoạt hóa tế bào T – Các APC sau khi hoạt hóa sẽ di chuyển từ mô đến các cơ quan lympho ngoại vi, tại đây chúng được các tế bào T lưu thông “kiểm tra”. Nếu kháng nguyên trình diện được tế bào T nhận diện và có sự hiện diện của các tín hiệu đồng kích thích phù hợp, tế bào T đó sẽ phân chia và tạo ra một quần thể tế bào T đặc hiệu với kháng nguyên tương ứng. Những tế bào này sau đó phân tán và thực hiện đáp ứng miễn dịch chống lại kháng nguyên đó. (Xem ‘Sự mồi tế bào T bởi APC’ ở dưới.)

Ứng dụng lâm sàng – Tiêm chủng tận dụng vai trò tự nhiên của các APC, trong khi các tác nhân sinh học như abatacept và rituximab gây cản trở một số chức năng nhất định của APC. (Xem ‘Ứng dụng lâm sàng’ ở dưới.)