TÓM TẮT
- Tăng tỷ lệ tử vong – Các rối loạn tâm thần phát triển ở bệnh nhân ung thư có thể liên quan đến việc gia tăng tỷ lệ tử vong. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
- Tỷ lệ hiện mắc – Trong số các bệnh nhân ung thư, ít nhất một phần ba có bệnh lý tâm thần đồng mắc, và tỷ lệ rối loạn tâm thần ở nhóm này cao hơn so với quần thể chung. (Xem ‘Tỷ lệ hiện mắc của bệnh lý tâm thần đồng mắc’ ở dưới.)
- Đánh giá – Đối với các lâm sàng viên khi đánh giá các triệu chứng tâm thần ở bệnh nhân ung thư, một trong những mục tiêu ban đầu là xác định xem các triệu chứng này là phản ứng bình thường, một rối loạn tâm thần (khởi phát mới hoặc tái phát), hay là biểu hiện của chính bệnh ung thư hoặc do điều trị. (Xem ‘Đánh giá các triệu chứng tâm thần’ ở dưới.)
- Rối loạn thích ứng – Tỷ lệ hiện mắc tại một thời điểm của rối loạn thích ứng ở bệnh nhân ung thư là khoảng 10% đến 20%, và tình trạng stress tâm lý có ý nghĩa lâm sàng không đặc hiệu xảy ra ở ít nhất 25%. Chẩn đoán rối loạn thích ứng đòi hỏi đáp ứng tất cả các tiêu chuẩn sau:
- Các triệu chứng cảm xúc hoặc hành vi có ý nghĩa lâm sàng xuất hiện để đáp ứng với một tác nhân gây stress có thể xác định được trong vòng 3 tháng kể từ khi tác nhân này khởi phát.
- Hội chứng này không đáp ứng tiêu chuẩn của một rối loạn tâm thần khác, không phải là sự trầm trọng hơn của một rối loạn tâm thần đã có từ trước và không phải là phản ứng đau buồn do mất người thân.
- Sau khi tác nhân gây stress và các hệ quả của nó kết thúc, hội chứng này sẽ thuyên giảm trong vòng 6 tháng.
- Rối loạn lo âu, trầm cảm và suy giảm nhận thức – Rối loạn lo âu, rối loạn trầm cảm (bảng 3A-B), suy giảm nhận thức và sảng là những tình trạng thường gặp ở bệnh nhân ung thư. (Xem “Bệnh nhân ung thư: Đặc điểm lâm sàng, sàng lọc và chẩn đoán rối loạn lo âu”, “Bệnh nhân ung thư: Đặc điểm lâm sàng, đánh giá và chẩn đoán rối loạn trầm cảm đơn cực” và “Bệnh nhân ung thư: Đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán suy giảm nhận thức và sảng”.)
- Các triệu chứng và rối loạn tâm thần khác – Bệnh nhân ung thư có thể biểu hiện các triệu chứng và rối loạn tâm thần khác, bao gồm mệt mỏi, đau buồn, mất ngủ, đau, các đặc điểm và rối loạn nhân cách, rối loạn stress sau sang chấn, rối loạn loạn thần và rối loạn chức năng tình dục. (Xem ‘Các triệu chứng và rối loạn tâm thần khác’ ở dưới.)
- Tự sát – Nguy cơ nỗ lực tự sát và tử vong do tự sát gia tăng ở bệnh nhân ung thư. Tuy nhiên, nguy cơ tuyệt đối của việc tự sát thành công là thấp. (Xem ‘Tự sát’ ở dưới.)