Đánh giá trước sinh về tuổi thai, ngày dự sinh và trọng lượng thai nhi

TÓM TẮT

Quy tắc Naegele để ước tính ngày dự sinh (EDD) – Có thể tính ngày dự sinh mà không cần công cụ hỗ trợ bằng cách lấy ngày đầu kỳ kinh cuối (LMP), lùi lại 3 tháng và cộng thêm 7 ngày. (Xem thêm ‘Quy tắc Naegele’ ở dưới.)

Ước tính ngày dự sinh chính xác nhất – Đối với hầu hết các thai kỳ, ngày dự sinh được ước tính chính xác nhất dựa trên kết quả siêu âm nếu siêu âm được thực hiện trước 22 tuần 0 ngày và kết quả này khác biệt đáng kể so với ngày dự sinh tính theo kỳ kinh cuối, như mô tả trong bảng (bảng 1). Nếu không thực hiện siêu âm trước 22 tuần 0 ngày, việc xác định tuổi thai sẽ không đạt độ chính xác tối ưu.

Chiều dài đầu-mông (CRL) đo trong tam cá nguyệt thứ nhất (đến 13 tuần 6 ngày), nếu có, là phương pháp siêu âm chính xác nhất để xác định ngày dự sinh, với sai số trong khoảng ±5 đến 7 ngày tùy thuộc vào thời điểm đo. (Xem thêm ‘Ước tính ngày dự sinh chính xác nhất’ ở dưới.) Tuy nhiên, trong trường hợp biết chính xác ngày thụ thai, chẳng hạn như hỗ trợ sinh sản, ngày dự sinh sẽ được tính dựa trên ngày này. Hiện có nhiều ứng dụng và công cụ tính toán trực tuyến để xác định ngày dự sinh và tuổi thai. (Xem thêm ‘Xác định ngày dự sinh cho thai kỳ thụ thai bằng hỗ trợ sinh sản’ ở dưới.)

Các công cụ tính toán – Các công cụ tính ngày dự sinh và tuổi thai hiện tại dựa trên siêu âm và/hoặc kỳ kinh cuối hiện có rất phổ biến (công cụ 1 và công cụ 2) và có độ chính xác cao hơn so với đĩa tính tuổi thai truyền thống. (Xem thêm ‘Công cụ tính toán, đĩa tính tuổi thai và ứng dụng’ ở dưới.)

Lưu ý bổ sung đối với thai đôi – Đối với thai đôi, nếu có sự chênh lệch về các số đo sinh trắc học giữa hai thai, nguyên tắc chung là ngày dự sinh sẽ được tính dựa trên số đo của thai lớn hơn. (Xem thêm ‘Ước tính ngày dự sinh chính xác nhất’ ở dưới.)

Thai kỳ xác định tuổi thai không tối ưu – Một thai kỳ được coi là “xác định tuổi thai không tối ưu” khi không có kết quả siêu âm đo CRL hoặc không quan sát thấy hoạt động tim thai trước 22 tuần 0 ngày để xác nhận hoặc điều chỉnh ngày dự sinh. (Xem thêm ‘Thai kỳ xác định tuổi thai không tối ưu’ ở dưới.)

Trong những trường hợp không rõ hoặc không chắc chắn về kỳ kinh cuối và siêu âm quý một bị muộn, sự cốt hóa đầu xương đùi xa gợi ý tuổi thai ít nhất là 32 tuần, và sự cốt hóa đầu xương chày và xương cánh tay gợi ý tuổi thai ít nhất là 35 tuần. (Xem thêm ‘Các mốc siêu âm đánh giá sự trưởng thành của thai nhi trong tam cá nguyệt thứ ba’ ở dưới.)

Nguyên tắc ước tính ngày dự sinh qua siêu âm

Việc ước tính tuổi thai qua siêu âm dựa trên giả định rằng kích thước tỉ lệ thuận với tuổi thai. Khi có lý do cho thấy một thông số sinh trắc học không tương quan với tuổi thai, giá trị đó sẽ được loại bỏ khỏi kết quả ước tính. Việc đo thêm các thông số sinh trắc học khác có thể hữu ích khi có sự sai lệch giữa các chỉ số. (Xem thêm ‘Đánh giá tuổi thai qua siêu âm’ và ‘Tiếp cận các dấu hiệu sinh trắc học không đồng nhất’ ở dưới.)

Phôi thai có thể được quan sát thấy vào khoảng tuần thứ 6 của thai kỳ. Chiều dài đầu-mông (CRL) nên được dùng để ước tính tuổi thai cho đến khi đạt 84 mm (14 tuần), và đường kính lưỡng đỉnh (BPD) sẽ được sử dụng khi CRL lớn hơn 84 mm. CRL có độ chính xác trong khoảng ±5 ngày khi tuổi thai ≤ 8 tuần 6 ngày và trong khoảng ±7 ngày từ 9 tuần 0 ngày đến 13 tuần 6 ngày. (Xem thêm ‘Chiều dài đầu-mông’ ở dưới.)

Túi thai là dấu hiệu siêu âm sớm nhất của thai kỳ và có thể được quan sát thấy từ tuần 4,5 đến 5 thông qua siêu âm đường âm đạo (bảng 6). Đo đường kính trung bình túi thai (MSD) cho phép ước tính sớm tuổi thai, nhưng không được dùng để tính ngày dự sinh hoặc tính tuổi thai khi đã nhìn thấy phôi thai. Tổng của 30 cộng với kích thước túi thai (tính bằng milimét) tương đương với tuổi thai tính theo ngày. (Xem thêm ‘Túi thai’ ở dưới.)

Sau tam cá nguyệt thứ nhất, các số đo sinh trắc học ưu tiên để đánh giá tuổi thai là sự kết hợp của BPD, chu vi đầu (HC), chiều dài xương đùi (FL) và chu vi bụng (AC). Trước 16 tuần, độ chính xác của BPD, HC, FL và AC trong ước tính tuổi thai là ±7 ngày, nhưng sai số này tăng dần lên 3 đến 4 tuần trong tam cá nguyệt thứ ba (bảng 1). (Xem thêm ‘Đánh giá tuổi thai qua siêu âm’ ở dưới.)

Số đo sinh trắc học thai nhi từ 22 tuần 0 ngày trở đi không đủ chính xác để thay đổi ngày dự sinh tính theo kỳ kinh cuối nếu không có các kết quả siêu âm theo dõi tương ứng. Việc đo lặp lại cách nhau 3 đến 4 tuần có thể hữu ích. Tốc độ tăng trưởng bình thường trong khoảng thời gian này sẽ củng cố kết quả ước tính tuổi thai qua siêu âm; ngược lại, tăng trưởng kém gợi ý thai chậm phát triển, vốn có thể có tuổi thai thực tế lớn hơn so với dự đoán từ sinh trắc học. Tăng trưởng thai nhi nhanh gợi ý thai to hơn so với tuổi thai, vốn có thể có tuổi thai thực tế nhỏ hơn so với dự đoán. (Xem thêm ‘Thai kỳ xác định tuổi thai không tối ưu’ ở dưới.)

Ước tính cân nặng thai nhi – Cân nặng thai nhi được ước tính bằng các công thức kết hợp số đo BPD, HC, AC và/hoặc FL. Không có công thức nào ưu việt tuyệt đối; theo một bài tổng quan hệ thống, sai số ngẫu nhiên trong ước tính cân nặng thai nhi vượt quá 14% trọng lượng lúc sinh ở 5% số thai nhi. (Xem thêm ‘Đánh giá cân nặng thai nhi qua siêu âm’ ở dưới.)