TÓM TẮT
Chỉ định – Bất kỳ lâm sàng viên nào cũng có thể thực hiện lấy lưỡi câu khi lưỡi câu chỉ găm nông ở da. Đối với các trường hợp lưỡi câu găm vào mắt, mí mắt hoặc các cấu trúc quan trọng, việc lấy lưỡi câu phải được thực hiện bởi chuyên gia phẫu thuật tương ứng. (Xem thêm ‘Chỉ định’ và ‘Chống chỉ định’ ở dưới.)
Các loại lưỡi câu – Loại lưỡi câu phổ biến nhất gồm có một khoen ở một đầu, thân thẳng và phần bụng cong kết thúc bằng một ngạnh nằm ở mặt trong, hướng ngược lại với mũi câu (hình 1). Do ngạnh găm sâu vào mô, không thể kéo lưỡi câu ra theo hướng thân câu trừ khi ngạnh được giải phóng khỏi mô. (Xem thêm ‘Các loại lưỡi câu’ ở dưới.)
Chuẩn bị – Trước khi thực hiện lấy lưỡi câu, lâm sàng viên cần đánh giá hoàn cảnh gây chấn thương, độ sâu của ngạnh, loại ngạnh và nguy cơ tổn thương mắt hoặc các cấu trúc quan trọng khác. Các can thiệp chính bao gồm: loại bỏ dây câu, mồi, chì và bất kỳ vật liệu nào khác gắn với lưỡi câu, kiểm soát đau và tiêm phòng uốn ván nếu cần thiết (bảng 2). (Xem thêm ‘Chuẩn bị’ ở dưới và mục “Uốn ván”.)
Kỹ thuật thực hiện – Nhiều kỹ thuật lấy lưỡi câu đã được mô tả. Việc lựa chọn kỹ thuật tùy thuộc vào loại lưỡi câu, độ sâu của mũi câu và vị trí tổn thương. Tất cả các phương pháp đều có chung một mục tiêu là giải phóng ngạnh của lưỡi câu để có thể lấy ra một cách ít sang chấn nhất. (Xem thêm ‘Kỹ thuật thực hiện’ ở dưới.)
- Kỹ thuật kéo ngược (back-out) phù hợp cho các loại lưỡi câu không ngạnh. (Xem thêm ‘Kỹ thuật kéo ngược’ ở dưới.)
- Kỹ thuật đẩy xuyên (push-through) hiệu quả nhất khi mũi câu nằm gần bề mặt da (hình 2). (Xem thêm ‘Kỹ thuật đẩy xuyên’ ở dưới.)
- Kỹ thuật dùng dây (string technique) có thể áp dụng tại hiện trường cho các lưỡi câu đơn ngạnh với tỷ lệ thành công cao. Kỹ thuật này chỉ có thể thực hiện khi lưỡi câu găm vào bộ phận cơ thể có thể cố định chắc chắn để không di động trong quá trình thủ thuật (hình 3). (Xem thêm ‘Kỹ thuật dùng dây’ ở dưới.)
- Kỹ thuật dùng kim (needle technique) có thể khó thực hiện thành công và nên được dự phòng cho những bệnh nhân đã thất bại với kỹ thuật dùng dây hoặc kỹ thuật đẩy xuyên (hình 4). (Xem thêm ‘Kỹ thuật dùng kim’ ở dưới.)
- Phẫu thuật cắt bỏ lưỡi câu là lựa chọn cuối cùng khi các phương pháp khác thất bại (hình 5). (Xem thêm ‘Kỹ thuật cắt bỏ’ ở dưới.)
Kháng sinh điều trị kinh nghiệm – Hầu hết các vết thương do lưỡi câu găm nông đều lành tốt và không để lại di chứng. Đối với những bệnh nhân có lưỡi câu găm sâu vào vùng dễ nhiễm trùng (ví dụ: đầu ngón tay, sụn tai), chúng tôi đề xuất điều trị kháng sinh kinh nghiệm với phác đồ tùy thuộc vào mức độ nhiễm bẩn của vết thương (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm ‘Điều trị kháng sinh kinh nghiệm’ ở dưới.)