Giãn phế quản ở trẻ em: Sinh lý bệnh và nguyên nhân

TÓM TẮT

Dịch tễ học – Giãn phế quản từng được coi là hiếm gặp ở trẻ em, nhưng trong hai thập kỷ qua, bệnh ngày càng được ghi nhận nhiều hơn, nguyên nhân chủ yếu có thể do nhận thức về bệnh tăng lên và sự ra đời của các phương pháp chẩn đoán nhạy hơn, điển hình là chụp cắt lớp vi tính độ phân giải cao đa dãy đầu thu (HRCT). (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

Cơ chế bệnh sinh – Cơ chế bệnh sinh của giãn phế quản thường là sự kết hợp giữa nhiễm trùng mạn tính hoặc tái phát, viêm đường hô hấp, tắc nghẽn đường thở và/hoặc suy giảm khả năng làm sạch nhầy – lông chuyển. Các yếu tố này tương tác tạo thành một vòng xoắn bệnh lý gây tổn thương tiến triển cấu trúc đường hô hấp dưới. (Xem ‘Sinh lý bệnh’ ở dưới.)

Nguyên nhân – Tỷ lệ hiện mắc tương đối của các nguyên nhân gây giãn phế quản ở trẻ em thay đổi đáng kể tùy theo quần thể nghiên cứu. Các nhóm nguyên nhân quan trọng bao gồm (bảng 1):

• Hậu nhiễm trùng – Bao gồm viêm phế quản vi khuẩn kéo dài (PBB); các nhiễm trùng đặc hiệu như lao, ho gà, sởi; và viêm tiểu phế quản tắc nghẽn sau nhiễm trùng (PIBO). (Xem ‘Các tình trạng hậu nhiễm trùng’ ở dưới.)
• Hẹp hoặc tắc nghẽn phế quản – Bao gồm dị tật đường dẫn khí phổi, hít sặc dị vật và nút nhầy. (Xem ‘Hẹp hoặc tắc nghẽn phế quản’ ở dưới.)
• Các rối loạn miễn dịch bẩm sinh bao gồm suy giảm miễn dịch – Bao gồm suy giảm miễn dịch nguyên phát (ví dụ: suy giảm miễn dịch biến đổi chung) hoặc suy giảm miễn dịch mắc phải (HIV hoặc ức chế miễn dịch do thuốc). (Xem ‘Các rối loạn miễn dịch bẩm sinh bao gồm suy giảm miễn dịch’ ở dưới.)
• Suy giảm khả năng làm sạch nhầy – lông chuyển – Gặp trong xơ nang (CF) và rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát (PCD). (Xem ‘Suy giảm khả năng làm sạch nhầy – lông chuyển’ ở dưới.)
• Các nguyên nhân khác – Bao gồm hít sặc mạn tính (ví dụ: trong các rối loạn thần kinh), ho không hiệu quả (ví dụ: trong các rối loạn thần kinh cơ), các bệnh lý viêm hoặc tự miễn hệ thống (ví dụ: lupus ban đỏ hệ thống), viêm tiểu phế quản tắc nghẽn sau ghép tạng, hoặc phơi nhiễm môi trường (hít phải chất độc). (Xem ‘Các nguyên nhân khác’ ở dưới.)