TÓM TẮT
Định nghĩa – Nang hạch là một khối sưng chứa dịch nằm trên khớp hoặc bao gân. Nang hạch được cho là hình thành do sự thoát vị dịch khớp từ bao gân, dây chằng, bao khớp, túi hoạt dịch hoặc sụn chêm. Bên trong nang chứa chất dịch nhầy, dạng gel. Nang hạch có thể xuất hiện ở hầu hết mọi vị trí trên cơ thể, nhưng vị trí phổ biến nhất là mặt lưng cổ tay (hình 1). (Xem thêm phần ‘Định nghĩa’ ở dưới.)
Dịch tễ học – Nang hạch là loại u mô mềm thường gặp nhất ở bàn tay. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất ở độ tuổi từ 20 đến 40, với tỷ lệ nữ giới cao hơn một chút. (Xem thêm phần ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
Biểu hiện lâm sàng – Nang hạch có thể biểu hiện là một khối sưng rõ rệt khi thăm khám lâm sàng hoặc chỉ đơn thuần gây đau khớp (đặc biệt là khớp cổ tay). Nang thường có đặc điểm: chắc, bề mặt nhẵn, tròn, cảm giác như cao su và đôi khi có điểm đau. Bệnh nhân có thể nhận thấy kích thước nang thay đổi theo thời gian. Trong một số trường hợp, nang có thể chèn ép dây thần kinh, dẫn đến mất cảm giác và/hoặc mất vận động. Ngoài ra, nhiều bệnh nhân đi khám vì lý do thẩm mỹ hoặc lo ngại về khả năng ác tính hơn là vì các triệu chứng thực thể. (Xem thêm phần ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
Chẩn đoán – Tiếp cận chẩn đoán chủ yếu dựa trên thăm khám lâm sàng. Với những tổn thương dễ sờ thấy, phương pháp soi đèn là một cách đơn giản tại phòng khám để phân biệt nang hạch với các khối u đặc; nang hạch cho phép ánh sáng xuyên qua trong khi u đặc thì không. Nếu có điều kiện, siêu âm là công cụ hữu ích trong chẩn đoán nang hạch. Đối với những bệnh nhân đau cổ tay không rõ nguyên nhân, MRI có thể giúp phân biệt hầu hết các nang hạch với các loại khối u khác. (Xem thêm phần ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
Chẩn đoán phân biệt – Chẩn đoán phân biệt nang hạch vùng cổ tay và bàn tay bao gồm các tình trạng gây ra tổn thương dạng nốt ở bàn tay như: u tế bào khổng lồ bao gân, nang thượng bì, u mỡ, viêm bao gân nhiễm trùng, hạt thấp, u vàng gân, hạt tophi và sarcoma màng hoạt dịch. (Xem thêm phần ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)
Điều trị
- Theo dõi – Những bệnh nhân có nang hạch không triệu chứng ở cổ tay hoặc bàn tay có thể được quản lý bằng cách trấn an và theo dõi. Hơn 50% bệnh nhân có thể tự hết nang hạch mà không cần can thiệp. (Xem thêm phần ‘Theo dõi’ ở dưới.)
- Chọc hút nang – Đối với những bệnh nhân có triệu chứng gây khó chịu, chúng tôi đề xuất chọc hút nang hạch thay vì điều trị phẫu thuật (Khuyến cáo 2C). Tuy nhiên, cần thông báo cho bệnh nhân rằng hơn một nửa số trường hợp chọc hút nang hạch sẽ tái phát. Việc tiêm glucocorticoids không mang lại thêm lợi ích nào. (Xem thêm phần ‘Chọc hút nang hạch’ ở dưới.)
- Điều trị ngoại khoa – Đối với những bệnh nhân không đáp ứng với điều trị bảo tồn, phẫu thuật cắt bỏ nang hạch có thể giúp cải thiện các triệu chứng. (Xem thêm phần ‘Điều trị ngoại khoa’ ở dưới.)