Diễn tiến tự nhiên, dịch tễ học và tiên lượng của hẹp van động mạch chủ

TÓM TẮT

Nguyên nhân hẹp van động mạch chủ – Có ba nguyên nhân chính gây hẹp van động mạch chủ (AS) (xem thêm phần ‘Căn nguyên hẹp van động mạch chủ’ ở dưới):

• Van bất thường bẩm sinh (van hai lá hoặc hiếm gặp hơn là van một lá), thường kèm theo vôi hóa chồng lên. (Xem “Biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán van động mạch chủ hai lá ở người trưởng thành”.)
• Bệnh vôi hóa van ba lá. (Xem “Xơ hóa van động mạch chủ: Cơ chế bệnh sinh, biểu hiện lâm sàng, chẩn đoán và xử trí”.)
• Bệnh van tim do thấp. (Xem “Biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán bệnh tim do thấp”, phần ‘Hẹp van động mạch chủ’.)

Dịch tễ học – Hẹp van động mạch chủ khởi phát ở độ tuổi trẻ hơn ở bệnh nhân có van hai lá so với bệnh nhân có van ba lá, tuy nhiên vẫn có sự chồng lấp đáng kể về khoảng tuổi. (Xem thêm phần ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

Diễn tiến tự nhiên của hẹp van động mạch chủ – Diễn tiến tự nhiên của AS bắt đầu bằng một giai đoạn không triệu chứng kéo dài. Nhìn chung, ở những bệnh nhân hẹp van động mạch chủ có chức năng tâm thu thất trái bình thường, các triệu chứng hiếm khi xuất hiện cho đến khi tình trạng hẹp trở nên nặng (diện tích van < 1 cm², vận tốc dòng máu > 4 m/s, và/hoặc chênh áp trung bình qua van > 40 mmHg) (bảng 2). Việc đo đạc huyết động tuần tự đơn thuần không thể dự báo chính xác thời điểm khởi phát triệu chứng. (Xem thêm phần ‘Triệu chứng’ ở dưới.)

Sự tiến triển của hẹp van động mạch chủ – Sự tiến triển về huyết động của AS diễn ra khác nhau tùy từng bệnh nhân. Diện tích van động mạch chủ giảm trung bình 0,1 cm²/năm; tuy nhiên, một số bệnh nhân tiến triển rất chậm hoặc không tiến triển, trong khi những người khác lại tiến triển nhanh hơn. (Xem thêm phần ‘Các nghiên cứu quan sát’ ở dưới.)

Dữ liệu từ các nghiên cứu quan sát trên bệnh nhân hẹp van động mạch chủ không triệu chứng cho thấy vận tốc đỉnh động mạch chủ cao và/hoặc tốc độ tăng vận tốc đỉnh nhanh có liên quan đến việc tăng nguy cơ gặp biến cố kết hợp là tử vong hoặc phải thay van động mạch chủ. (Xem thêm phần ‘Các nghiên cứu quan sát’ ở dưới.)

Tiên lượng – Tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân hẹp van động mạch chủ tăng mạnh sau khi xuất hiện các triệu chứng tim mạch (hình 4). (Xem thêm phần ‘Tiên lượng hẹp van động mạch chủ có triệu chứng’ ở dưới.)