TÓM TẮT
Định nghĩa – Bệnh nhân rối loạn chức năng nút xoang (SND) là những người có bằng chứng về chức năng nút xoang bất thường (ví dụ: nhịp xoang < 50 chu kỳ/phút, ngưng xoang > 3 giây, ngưng nút xoang, block nút xoang hoặc kém đáp ứng nhịp tim theo vận động), kèm theo các triệu chứng (ví dụ: mệt mỏi, khó thở, choáng váng, sắp ngất, ngất) tương ứng với các bất thường trên điện tâm đồ (ECG) và không có nguyên nhân gây rối loạn chức năng nút xoang có thể đảo ngược (ví dụ: nhồi máu cơ tim cấp, các thuốc ức chế nút nhĩ thất [AV], suy giáp, giảm oxy máu, hạ thân nhiệt). (Xem ‘Định nghĩa’ ở dưới.)
Biểu hiện lâm sàng – Các triệu chứng của SND bao gồm mệt mỏi, khó thở khi gắng sức, choáng váng, sắp ngất hoặc ngất. Một số bệnh nhân có thể có cảm giác đánh trống ngực do rung nhĩ kịch phát, tình trạng thường gặp ở bệnh nhân SND. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
Đánh giá và chẩn đoán – Nên nghi ngờ SND ở bệnh nhân trên 65 tuổi có tình trạng ngất không rõ nguyên nhân, các triệu chứng khi gắng sức như khó thở hoặc mệt mỏi, hoặc có bằng chứng bất thường của nút xoang trên ECG như nhịp xoang chậm hoặc ngưng xoang. (Xem ‘Khi nào nghi ngờ chẩn đoán’ ở dưới.)
Hỏi bệnh, khám thực thể và ECG – Chúng tôi tiến hành hỏi bệnh và khám thực thể để đánh giá triệu chứng và xác định xem có nguyên nhân gây rối loạn chức năng nút xoang có thể đảo ngược hay không (ví dụ: nhồi máu cơ tim cấp, các thuốc ức chế nút xoang, suy giáp). Đồng thời, kiểm tra ECG để tìm bằng chứng rối loạn chức năng nút xoang hoặc nhồi máu cơ tim với ST chênh lên. (Xem ‘Hỏi bệnh và khám thực thể’ ở dưới và ‘Điện tâm đồ 12 chuyển đạo và các hồ sơ trước đó’ ở dưới.)
Loại trừ các nguyên nhân có thể đảo ngược – Nếu xác định được nguyên nhân gây rối loạn chức năng nút xoang có thể đảo ngược, chúng tôi sẽ điều trị tình trạng đó một cách thích hợp. Nếu tình trạng bất thường của nút xoang vẫn tiếp diễn, chúng tôi sẽ tiến hành các xét nghiệm chẩn đoán tiếp theo. (Xem ‘Loại trừ các nguyên nhân có thể đảo ngược’ ở dưới và ‘Sự tương quan giữa nhịp tim và triệu chứng’ ở dưới.)
Xét nghiệm tương quan nhịp tim và triệu chứng – Đối với hầu hết bệnh nhân, cần thực hiện thêm các xét nghiệm để thiết lập mối tương quan giữa triệu chứng và nhịp chậm.
- Với đa số bệnh nhân, chúng tôi chỉ định theo dõi nhịp tim lưu động và hướng dẫn bệnh nhân ghi chép lại thời điểm xuất hiện triệu chứng trong quá trình theo dõi. (Xem ‘Tất cả bệnh nhân’ ở dưới.)
- Đối với bệnh nhân có triệu chứng trong khi hoạt động, chúng tôi cũng chỉ định nghiệm pháp gắng sức trên thảm lăn để đánh giá tình trạng kém đáp ứng nhịp tim theo vận động (tức là đáp ứng nhịp tim không đủ so với nhu cầu sinh lý trong khi hoạt động). (Xem ‘Bệnh nhân có triệu chứng khi gắng sức’ ở dưới.)
Xác lập chẩn đoán – Chẩn đoán SND được đưa ra dựa trên sự tương quan giữa rối loạn chức năng nút xoang và các triệu chứng lâm sàng, sau khi đã loại trừ các nguyên nhân có thể đảo ngược. (Xem ‘Xác lập chẩn đoán’ ở dưới.)
Chẩn đoán phân biệt – Chẩn đoán phân biệt của SND bao gồm các nguyên nhân có thể đảo ngược gây rối loạn chức năng nút xoang, nhịp chậm sinh lý ở các vận động viên có thể trạng rất tốt, và một số tình trạng (ví dụ: hội chứng xoang cảnh, ngất do phản xạ thần kinh tim) có thể gây ra cả triệu chứng và nhịp chậm. (Xem ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)