TÓM TẮT
Mô bệnh học da mặt và các đặc điểm dermoscopy tương ứng – Việc chẩn đoán dermoscopy các tổn thương ở vùng mặt có thể gặp nhiều khó khăn do những đặc điểm giải phẫu và mô bệnh học đặc thù của da mặt (hình 1), cũng như sự thay đổi liên tục do quá trình lão hóa tự nhiên và lão hóa do ánh sáng. Trong khi mạng lưới sắc tố là dấu hiệu điển hình của các tổn thương sắc tố tế bào hắc tố ở thân mình và chi, thì mạng lưới sắc tố thực thụ hiếm khi xuất hiện trên da mặt người trưởng thành. Các đặc điểm dermoscopy đặc trưng thường gặp trong các tổn thương sắc tố vùng mặt bao gồm: giả mạng lưới (hình 2), các vòng xám và các đám vàng (hình 3A). (Xem thêm mục ‘Đặc điểm mô bệnh học của da mặt’ và ‘Tương quan dermoscopy – mô bệnh học’ ở dưới.)
Các tổn thương tế bào hắc tố lành tính – Các tổn thương tế bào hắc tố ở mặt đặc trưng bởi nhiều hình thái dermoscopy đa dạng. Nốt ruồi trong da (Intradermal nevi) thường cho thấy các mạch máu hình dấu phẩy hoặc hình cung trên nền sắc tố không cấu trúc từ màu da đến nâu nhạt (hình 5); nốt ruồi xanh (blue nevi) có sắc tố xanh/nâu không cấu trúc (hình 7); và nốt ruồi Spitz cho thấy các mạch máu xoắn ốc trên nền mạng lưới trắng (hình 9). (Xem thêm mục ‘Các tổn thương tế bào hắc tố lành tính’ ở dưới.)
Lentigo maligna và melanoma Lentigo maligna – Lentigo maligna (LM) và melanoma Lentigo maligna (LMM) biểu hiện một loạt các đặc điểm dermoscopy khác với melanoma xuất hiện ở thân mình hoặc chi, bao gồm các cấu trúc quanh nang lông và giữa các nang lông: lỗ nang lông sắc tố không đối xứng (hình 16), cấu trúc “vòng trong vòng” (hình 17), dạng hình bia bắn (hình 18), nang lông bị xóa bỏ (hình 19) và các cấu trúc hình thoi sắc tố (hình 22). (Xem thêm mục ‘Lentigo maligna và melanoma Lentigo maligna’ ở dưới.)
Ung thư biểu mô tế bào sừng
Dày sừng ánh sáng và ung thư biểu mô tế bào vảy da – “Dấu hiệu dâu tây” (strawberry pattern) và các vùng không cấu trúc màu trắng-vàng là đặc điểm điển hình của dày sừng ánh sáng (AK) (hình 38A-B). Tuy nhiên, các tổn thương AK có sắc tố có thể khó phân biệt với LM vì ngoại trừ các vòng xám, chúng có thể biểu hiện tất cả các tiêu chuẩn của LM (hình 3A-B). Các vòng trắng, vùng không cấu trúc màu trắng, các khối keratin, cùng các mạch máu hình kẹp tóc và mạch máu không đều dạng tuyến là những đặc điểm chính của ung thư biểu mô tế bào vảy da (cSCC) (hình 41). (Xem thêm mục ‘Ung thư biểu mô tế bào sừng’ ở dưới.)
Ung thư biểu mô tế bào đáy – Mạch máu phân nhánh màu đỏ tươi là dấu hiệu điển hình của ung thư biểu mô tế bào đáy (BCC) thể nốt (hình 27). Các hạt hoặc chấm màu xanh xám có thể quan sát thấy trong các khối u có sắc tố (hình 46). BCC thể nông cho thấy các vùng không cấu trúc màu trắng đến đỏ, các vết trợt nhỏ và giãn mạch nhỏ (hình 47). Các biến thể có sắc tố có thể biểu hiện các cấu trúc đồng tâm màu nâu đến xám, vùng hình bánh xe (spoke-wheel areas) hoặc các hình chiếu dạng ngón tay ở ngoại vi (hình 48A). (Xem thêm mục ‘Ung thư biểu mô tế bào đáy’ ở dưới.)