TÓM TẮT
Cơ sở điều trị – Lupus đỏ dạng đĩa (DLE) (hình 1A-E) và lupus đỏ da bán cấp (SCLE) (hình 2A-B) có thể xuất hiện độc lập hoặc kết hợp với lupus ban đỏ hệ thống (SLE). Sự lo lắng về hình ảnh tổn thương da khiến nhiều bệnh nhân tìm kiếm các phương pháp điều trị. Việc điều trị DLE sớm trong tiến trình bệnh là thiết yếu để hạn chế tối đa sự hình thành sẹo. (Xem mục ‘Giới thiệu’ và ‘Tổng quan’ ở dưới.)
Các thành phần trong quản lý điều trị – Các thành phần chính trong quản lý DLE và SCLE bao gồm: can thiệp các yếu tố làm trầm trọng bệnh, điều trị nội khoa, theo dõi diễn tiến thành SLE và hỗ trợ tâm lý. (Xem mục ‘Tổng quan’, ‘Theo dõi tiến triển thành lupus ban đỏ hệ thống’ và ‘Hỗ trợ tâm lý xã hội’ ở dưới.)
Can thiệp các yếu tố làm trầm trọng bệnh
Chống nắng – Các biện pháp bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời là một phần quan trọng trong quản lý DLE và SCLE. Bệnh nhân nên sử dụng kem chống nắng phổ rộng có chỉ số SPF ≥ 30 hàng ngày. Các biện pháp bảo vệ khác như đội mũ, mặc quần áo bảo hộ và tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng là những phần không thể thiếu trong phác đồ điều trị. (Xem mục ‘Chống nắng’ ở dưới.)
Rà soát thuốc – Một số loại thuốc có thể khởi phát hoặc làm trầm trọng thêm lupus đỏ da (cutaneous LE) (bảng 1). Ở bệnh nhân SCLE, cần xác định và ngừng sử dụng các thuốc có khả năng gây bệnh. Đồng thời, nên tránh hoặc ngừng sử dụng các thuốc làm tăng nhạy cảm với ánh sáng ở bệnh nhân lupus đỏ da. (Xem mục ‘Tránh các thuốc làm trầm trọng bệnh’ ở dưới.)
Điều trị nội khoa ban đầu
Bệnh khu trú – Đối với điều trị ban đầu cho hầu hết bệnh nhân DLE hoặc SCLE thể khu trú, chúng tôi đề xuất điều trị tại chỗ thay vì điều trị toàn thân (sơ đồ 1) (Khuyến cáo 2C).
Với đa số bệnh nhân, chúng tôi đề xuất điều trị ban đầu bằng corticosteroid tại chỗ thay vì thuốc ức chế calcineurin tại chỗ hoặc tiêm corticosteroid trong tổn thương (Khuyến cáo 2C). Thuốc ức chế calcineurin tại chỗ có chi phí cao hơn một số loại corticosteroid tại chỗ, và các dữ liệu hạn chế cho thấy corticosteroid tại chỗ hoạt lực siêu mạnh có hiệu quả cao hơn đối với DLE. Tuy nhiên, thuốc ức chế calcineurin tại chỗ hữu ích cho điều trị dài hạn tại các vùng da có nguy cơ cao gây teo da do corticosteroid (ví dụ: vùng mặt hoặc các nếp gấp da).
Tiêm corticosteroid trong tổn thương có thể mang lại lợi ích cho các tổn thương không đáp ứng với điều trị tại chỗ, nhưng phương pháp này yêu cầu tiêm nhiều lần và phù hợp nhất cho các vùng da khu trú. (Xem mục ‘Bệnh khu trú’ ở dưới.)
Bệnh lan tỏa – Đối với điều trị ban đầu cho hầu hết bệnh nhân DLE hoặc SCLE thể lan tỏa, chúng tôi đề xuất điều trị toàn thân bằng hydroxychloroquine thay vì các liệu pháp khác (sơ đồ 1) (Khuyến cáo 2C). (Xem mục ‘Bệnh lan tỏa hoặc bệnh kháng điều trị tại chỗ’ ở dưới.)
Bệnh tiến triển nhanh, mức độ nặng – Việc kiểm soát bệnh nhanh chóng là mục tiêu ưu tiên cho những bệnh nhân có bệnh tiến triển nhanh hoặc kèm theo sẹo gây mất thẩm mỹ nghiêm trọng hoặc thay đổi sắc tố da. Đối với những bệnh nhân này, chúng tôi đề xuất kết hợp hydroxychloroquine với một liệu trình ngắn prednisone thay vì chỉ dùng đơn trị liệu hydroxychloroquine hoặc điều trị tại chỗ (sơ đồ 1) (Khuyến cáo 2C). (Xem mục ‘Bệnh tiến triển nhanh’ ở dưới.)
Thất bại với điều trị tại chỗ ban đầu – Bệnh nhân không đáp ứng với điều trị ban đầu cho DLE và SCLE có thể hưởng lợi từ các can thiệp khác. Khi bệnh thể khu trú không thể kiểm soát bằng điều trị tại chỗ, chúng tôi đề xuất chuyển sang dùng hydroxychloroquine (sơ đồ 1) (Khuyến cáo 2C). Những bệnh nhân không đáp ứng với thuốc kháng sốt rét là đối tượng cần xem xét các liệu pháp thay thế. (Xem mục ‘Thuốc kháng sốt rét’ ở dưới và “Quản lý lupus đỏ dạng đĩa và lupus đỏ da bán cấp kháng điều trị bằng thuốc kháng sốt rét”.)