Ăn cá và bổ sung acid béo omega-3 từ biển trong thai kỳ

TÓM TẮT

EPA và DHA

Hai nhóm chính của acid béo không bão hòa đa (PUFAs) là acid béo omega-3 (còn gọi là n-3) và omega-6 (n-6). Ba loại omega-3 chính trong chế độ ăn bao gồm acid eicosapentaenoic (EPA), acid docosahexaenoic (DHA) và acid alpha-linolenic (ALA). EPA và DHA là các PUFAs chuỗi dài (LCPUFAs) omega-3 có trong cá, động vật có vỏ và (với hàm lượng thấp hơn nhiều) trong một số thực phẩm nguồn gốc động vật khác. Đây cũng là thành phần chính của các thực phẩm bổ sung omega-3-acid ethyl esters (dầu cá). Các acid béo omega-3 từ biển mang lại nhiều tác động sinh học đa dạng, bao gồm các hiệu quả đặc hiệu liên quan đến thai kỳ. (Xem thêm phần ‘Giới thiệu’ và ‘Tổng quan’ ở dưới.)

Khuyến nghị về liều lượng DHA trong thai kỳ

Chúng tôi khuyến nghị phụ nữ mang thai nên tiêu thụ cá, hoặc trong trường hợp không thể, hãy sử dụng thực phẩm bổ sung hoặc thực phẩm tăng cường acid béo omega-3 từ biển (Khuyến cáo 2B).

• Đối với người đang lập kế hoạch mang thai: Khuyến nghị tiêu thụ ít nhất 250 mg/ngày DHA kết hợp với EPA.
• Đối với phụ nữ đang mang thai: Bổ sung thêm ít nhất 100 đến 200 mg/ngày DHA (mục tiêu tổng cộng từ 350 đến 450 mg/ngày).
• Đối với trường hợp thiếu hụt omega-3: Những cá nhân mang thai có tình trạng thiếu hụt acid béo omega-3 do chế độ ăn ít cá hoặc thiếu hụt dinh dưỡng kéo dài có thể cân nhắc sử dụng liều bổ sung cao hơn (600 đến 1000 mg/ngày DHA cộng với EPA hoặc chỉ riêng DHA). (Xem chi tiết tại phần ‘Liều lượng khuyến nghị’ ở dưới.)

Khuyến nghị này dựa trên bằng chứng từ một số thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy khả năng giảm nguy cơ sinh non, giảm nguy cơ khò khè kéo dài hoặc hen suyễn ở trẻ, đồng thời không có bằng chứng về tác hại khi sử dụng omega-3 từ biển dưới dạng thực phẩm bổ sung hoặc bổ sung qua chế độ ăn.

Ngoài ra, thực tế cho thấy DHA được ưu tiên tích hợp vào não và võng mạc đang phát triển nhanh chóng trong tam cá nguyệt cuối và đóng vai trò trong nhiều quá trình sinh lý, mặc dù hiện chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy việc bổ sung acid béo omega-3 từ biển trong thai kỳ giúp cải thiện sự phát triển thần kinh của trẻ. (Xem thêm ‘Tác động có lợi tiềm năng đối với sự phát triển thần kinh’, ‘Khả năng giảm tỷ lệ sinh non, đặc biệt ở những người có mức omega-3 LCPUFA nền thấp’ và ‘Khả năng giảm dị ứng và bệnh lý cơ địa’ ở dưới.)

Tiêu thụ cá

Các loại cá, bao gồm cá vây và động vật có vỏ, là thực phẩm lành mạnh với đặc điểm ít chất béo bão hòa, giàu protein, nhiều vitamin và là nguồn cung cấp DHA và EPA chính trong chế độ ăn. Những người có kế hoạch mang thai, đang mang thai hoặc đang cho con bú thường được khuyên tiêu thụ từ hai đến ba khẩu phần mỗi tuần các loại cá giàu omega-3 từ biển và có hàm lượng thủy ngân thấp (bảng 1).

Điều này có nghĩa là không nên ăn các loại cá như: cá mập, cá kiếm, cá thu vua, cá cờ, cá tuyết cam, cá ngừ mắt to hoặc cá vược, vì chúng có thể chứa hàm lượng thủy ngân tương đối cao, có khả năng gây độc thần kinh. Bạn có thể tham khảo các bảng trực tuyến về mức độ thủy ngân trong cá và hướng dẫn lựa chọn thực phẩm an toàn. (Xem thêm phần ‘Cá’ và ‘Methylmercury trong cá’ ở dưới.)

Thực phẩm bổ sung DHA và thực phẩm tăng cường

Hiện có nhiều loại thực phẩm tăng cường DHA như sữa chua, sữa và trứng. Ngoài ra, còn có các sản phẩm bổ sung chứa dầu cá hoặc DHA tổng hợp từ tảo. Các loại vitamin tổng hợp cho bà bầu cũng có thể chứa DHA. (Xem thêm ‘Thực phẩm bổ sung acid béo omega-3 từ biển’ và ‘Thực phẩm tăng cường’ ở dưới.)