Nhiễm trùng da và mô mềm do Pseudomonas aeruginosa

TÓM TẮT

Phổ lâm sàng – Một số hội chứng lâm sàng điển hình liên quan đến P. aeruginosa bao gồm: ecthyma gangrenosum (viêm da hoại thư), nhiễm trùng vết bỏng, nhiễm trùng sau vết đâm qua móng, các tổn thương da liên quan đến việc sử dụng bồn tắm nước nóng, hội chứng móng xanh và viêm sụn vành tai. Ngoài ra, P. aeruginosa cũng có thể gây ra các nhiễm trùng da và mô mềm điển hình khác (ví dụ: viêm mô tế bào), đặc biệt ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch hoặc sau khi can thiệp thủ thuật, tiếp xúc với nước. (Xem thêm ‘Hội chứng lâm sàng’ ở dưới.)

Nguyên tắc xử trí – Nhìn chung, việc điều trị nhiễm trùng da, mô mềm và xương do P. aeruginosa cần kết hợp liệu pháp kháng sinh với việc phẫu thuật cắt lọc tích cực các mô hoại tử và vảy kết nhiễm trùng. Các lựa chọn kháng sinh bao gồm beta-lactam, carbapenem hoặc fluoroquinolone có hoạt tính kháng pseudomonas (bảng 1). Không nên sử dụng aminoglycoside như một liệu pháp đơn trị cho các vị trí nhiễm trùng này. (Xem thêm ‘Nguyên tắc xử trí’ ở dưới.)

Ecthyma gangrenosum (Viêm da hoại thư) – Ecthyma gangrenosum thường liên quan đến tình trạng nhiễm khuẩn huyết ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch. Tổn thương bắt đầu là các dát đỏ không đau, tiến triển nhanh thành các vùng xơ cứng, sau đó phát triển thành mụn mủ và/hoặc bọng nước, cuối cùng trở thành các vết loét hoại tử (hình 1 và hình 2). (Xem thêm ‘Dịch tễ học’ và ‘Triệu chứng lâm sàng’ ở dưới.)

Việc chẩn đoán ecthyma gangrenosum thường dựa trên đặc điểm lâm sàng của các tổn thương điển hình. Kết quả cấy máu và dịch tiết từ tổn thương có thể cung cấp thông tin hữu ích; trong trường hợp cần thiết, có thể chỉ định sinh thiết da. (Xem thêm ‘Chẩn đoán phân biệt’ và ‘Chẩn đoán và đánh giá’ ở dưới.)

Liệu pháp kháng sinh kinh nghiệm cho các tổn thương nghi ngờ ecthyma gangrenosum phải bao gồm thuốc có hoạt tính kháng pseudomonas (bảng 1). Khi đã xác định được tác nhân gây bệnh và kháng sinh đồ, có thể chuyển sang liệu pháp điều trị đích bằng một loại kháng sinh đơn độc phù hợp. (Xem thêm ‘Điều trị’ ở dưới.)

Bỏng – Nhiễm trùng da do P. aeruginosa trên bệnh nhân bỏng có tỷ lệ tử vong cao dù đã điều trị kháng sinh tích cực. Da nhiễm trùng điển hình thường có biểu hiện đổi màu vảy kết, xuất huyết trong mô dưới da và thoái hóa mô hạt. Các dấu hiệu và triệu chứng toàn thân thường xuất hiện đồng thời. (Xem thêm ‘Dịch tễ học’ và ‘Triệu chứng thực thể’ ở dưới.)

Chẩn đoán nhiễm P. aeruginosa ở bệnh nhân bỏng được xác định bằng phương pháp cấy định lượng từ mẫu sinh thiết da bỏng cũng như các mô không bị bỏng lân cận. Kết quả cấy có ý nghĩa khi số lượng khuẩn lạc đạt 10⁵ vi khuẩn trên mỗi gram mô. (Xem thêm ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Đối với điều trị kháng sinh kinh nghiệm cho bệnh nhân bỏng nhiễm hoặc nghi nhiễm P. aeruginosa, chúng tôi đề xuất phối hợp hai loại thuốc kháng pseudomonas đường tĩnh mạch (Khuyến cáo 2C). Liệu pháp khởi đầu bao gồm ceftazidime, cefepime, ciprofloxacin, aztreonam hoặc một carbapenem kháng pseudomonas phối hợp với một aminoglycoside (bảng 1). (Xem thêm ‘Điều trị’ ở dưới.)

Nhiễm trùng sau vết đâm qua móng – Viêm sụn xương, viêm xương và viêm khớp nhiễm khuẩn do P. aeruginosa sau vết đâm qua móng ở bàn chân là một biến chứng đã được mô tả rõ. Hội chứng này xảy ra chủ yếu ở trẻ em có tiền sử đi giày tennis. Việc đánh giá, xử trí và phòng ngừa nhiễm trùng do pseudomonas từ vết đâm được thảo luận ở mục khác. (Xem “Biến chứng nhiễm trùng của vết thương do vật nhọn đâm”.)

Các hội chứng khác – Các tình trạng khác có chỉ định điều trị kháng pseudomonas kinh nghiệm bao gồm: nhiễm trùng kẽ ngón chân, hội chứng móng xanh và viêm sụn vành tai nhiễm khuẩn. Viêm nang lông liên quan đến bồn tắm nước nóng và “hội chứng bàn chân nóng” do P. aeruginosa thường tự khỏi mà không cần điều trị kháng sinh. (Xem thêm ‘Nhiễm trùng kẽ ngón chân’, ‘Hội chứng móng xanh’, ‘Viêm sụn vành tai’ và ‘Các tổn thương liên quan đến bồn tắm nước nóng’ ở dưới.)