Đánh giá đau thắt lưng ở người lớn

TÓM TẮT

Dịch tễ và nguyên nhân đau thắt lưng – Hầu hết bệnh nhân đến khám đau lưng tại các cơ sở chăm sóc sức khỏe ban đầu thường gặp tình trạng đau lưng không đặc hiệu, tự giới hạn và sẽ cải thiện sau vài tuần điều trị bảo tồn hoặc tự chăm sóc. Tỷ lệ bệnh nhân có nguyên nhân nghiêm trọng (ví dụ: ung thư hoặc nhiễm trùng) là dưới 1%. Các nguyên nhân ít khẩn cấp hơn (ví dụ: gãy xẹp đốt sống, bệnh rễ thần kinh hoặc hẹp ống sống) được ghi nhận ở dưới 10% bệnh nhân (bảng 2). (Xem thêm mục ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)

Đánh giá ban đầu – Việc khai thác bệnh sử tập trung và thăm khám lâm sàng giúp xác định các dấu hiệu, triệu chứng gợi ý nguyên nhân nghiêm trọng của đau lưng cần được đánh giá sâu hơn (bảng 8). Đa số bệnh nhân không cần thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng. Các chỉ số viêm và/hoặc cấy máu, cấy nước tiểu được chỉ định khi có nghi ngờ lâm sàng về ung thư, nhiễm trùng hoặc các nguyên nhân nghiêm trọng khác. (Xem thêm mục ‘Đánh giá ban đầu’ ở dưới.)

Chẩn đoán hình ảnh

Vai trò hạn chế của chẩn đoán hình ảnh đối với đa số bệnh nhân – Phần lớn bệnh nhân đau thắt lưng kéo dài dưới 4 tuần không cần chụp chiếu (sơ đồ 1). Trong số bệnh nhân khám tại tuyến cơ sở, tỷ lệ cần chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu (ví dụ: MRI hoặc CT) là dưới 1%. (Xem thêm mục ‘Đau thắt lưng không đặc hiệu: Vai trò hạn chế của chẩn đoán hình ảnh’ ở dưới.)

Bệnh nhân có khiếm khuyết thần kinh – Chỉ định chụp chiếu khẩn cấp cho những bệnh nhân có triệu chứng chèn ép tủy sống hoặc khiếm khuyết thần kinh. Bất kỳ bệnh nhân nào có triệu chứng chèn ép tủy sống, bao gồm các khiếm khuyết thần kinh tiến triển và/hoặc nghiêm trọng, cần được chụp MRI ngay lập tức để đánh giá thêm và chuyển tuyến chuyên khoa khẩn cấp. Chụp MRI cột sống thắt lưng không thuốc tương phản thường là phù hợp; tuy nhiên, nếu nghi ngờ ung thư, nhiễm trùng hoặc có tiền sử phẫu thuật tại vị trí tổn thương, chúng tôi sẽ chỉ định chụp MRI có và không thuốc tương phản.

Bệnh nhân nghi ngờ ung thư hoặc nhiễm trùng – Chẩn đoán hình ảnh cũng được chỉ định nếu đánh giá ban đầu gợi ý tình trạng nhiễm trùng hoặc ung thư di căn. Ở những bệnh nhân này, chúng tôi chỉ định chụp X-quang quy ước, CT hoặc MRI tùy theo bệnh cảnh lâm sàng (sơ đồ 1).

Các chỉ định khác – Các đối tượng khác có thể cần chụp chiếu khi đánh giá ban đầu bao gồm bệnh nhân nghi ngờ gãy xẹp đốt sống (sơ đồ 1) hoặc viêm khớp cột sống, và những bệnh nhân đau lưng không đặc hiệu đã điều trị bảo tồn từ 4 đến 6 tuần nhưng không cải thiện. (Xem thêm mục ‘Xác định chỉ định chụp chiếu’ ở dưới.)

Tư vấn cho bệnh nhân – Bệnh nhân thường kỳ vọng sẽ được chỉ định chụp chiếu ngay trong lần khám đầu tiên vì đau lưng. Khi tư vấn cho bệnh nhân đau thắt lưng không đặc hiệu, chúng tôi nhấn mạnh các điểm sau:

• Ít có khả năng gặp phải tình trạng bệnh lý nghiêm trọng tiềm ẩn. (Xem thêm mục ‘Đau lưng không đặc hiệu là phổ biến nhất’ ở dưới.)
• Tiên lượng cho đau thắt lưng không đặc hiệu cấp tính là rất tốt. (Xem “Điều trị đau thắt lưng cấp”, phần ‘Tiên lượng’.)
• Khi thực hiện chẩn đoán hình ảnh đối với đau thắt lưng không đặc hiệu, thường xuất hiện các phát hiện tình cờ không liên quan đến cơn đau, điều này có thể dẫn đến các xét nghiệm hoặc can thiệp không cần thiết. (Xem thêm mục ‘Đau thắt lưng không đặc hiệu: Vai trò hạn chế của chẩn đoán hình ảnh’ ở dưới.)
• Việc chụp chiếu chỉ phù hợp nếu tình trạng không cải thiện như mong đợi. (Xem thêm mục ‘Xác định chỉ định chụp chiếu’ ở dưới.)